شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٣٦ - صَنَعُوا (طه٦٩/ )
چشمهايشان را كور كرده است»(ج ٣٠/٥-٣١،ج ٤٦٦/٢١.)
صُمّ:(انفال٢٢/.)[*]
جمع«اصمّ»و به معناى«كر»است.
قاموس به نقل از«طبرسى»مىگويد،اصمّ،كر مادر زاد را گويند و بعضى نيز گفتهاند به معناى كر مطلق است،خواه مادرزاد باشد يا نه و«راغب»در مفردات گويد:از بين رفتن حسّ شنوايى است و اين وصف كسى است كه حق را نمىشنود و آن را نمىپذيرد.
از آنجا كه قرآن كتاب عمل است نه يك كتاب تشريفاتى همه جا روى نتايج تكيه مىكند و اصولا هر موجود بىخاصيّتى را معدوم،و هر زندۀ بىحركت و بىاثرى را مرده،و هر عضوى از اعضاى انسان كه در مسير هدايت و سعادت او اثربخش نباشد همانند فقدان آن مىشمارد،در آيۀ مورد بحث كسانى كه ظاهرا گوشهاى سالم دارند ولى در مسير شنيدن آيات خدا و سخنان حق و برنامههاى سعادتبخش نيستند،آنها را فاقد گوش مىداند و كسانى كه زبان سالمى دارند امّا مهر سكوت بر لب زده نه دفاعى از حق مىكنند و نه مبارزهاى با ظلم و فساد نه ارشاد جاهل و نه امربهمعروف و نه نهى از منكر و نه دعوت به راه حق بلكه اين نعمت بزرگ خدا را در مسير بيهوده گويى يا تملق و چاپلوسى در برابر صاحبان زر و زور و يا تحريف حق و تقويت باطل به كار مىگيرند همچون افراد لال و گنگ مىداند و آنان كه از نعمت هوش و عقل بهرهمندند امّا درست نمىانديشند همچون ديوانگان مىشمرد.(ج ١٢٢/٧.)
صنع
صَنَعُوا:(طه٦٩/.)[**]
از مادّۀ«صنع»به معنى«ساختن و محكم كردن»و نيز به معنى«پرورش يافتن»است، چنان كه در آيه خطاب به موسى(ع)آمده است:
«آنچه در دست دارى بيفكن كه تمام آنچه را كه آنها ساختهاند مىبلعد...»(تَلْقَفْ مٰا
[*]إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لاٰ يَعْقِلُونَ.«بدترين جنبندگان نزد خدا افراد كر و لالى هستند كه انديشهنمىكنند»انفال٢٢/.
[**]وَ أَلْقِ مٰا فِي يَمِينِكَ تَلْقَفْ مٰا صَنَعُوا...طه٦٩/.