آيۀ مورد بحث دربارۀ روز قيامت است«در آن روز كه اسرار پنهان آشكار مى‌شود»(يَوْمَ تُبْلَى السَّرٰائِرُ)طارق٩/.آرى در آن روز كه«يوم البروز»و«يوم الظهور»است اسرار درون آشكار مى‌شود،اعم از ايمان و كفر و نفاق،يا نيّت خير و شر،يا ريا و اخلاص،و اين ظهور روز بروز براى مؤمنان مايۀ افتخار و مزيد بر نعمت است و براى مجرمان مايۀ سرافكندگى و منشأ خوارى و خفت،و چه دردناك است كه انسان عمرى زشتيهاى درونى خود را از خلق خدا مخفى كرده باشد و با آبرو در ميان مردم زندگى كند ولى در آن روز كه همه اسرار نهانى آشكار مى‌شود در برابر همۀ خلايق شرمسار و سرافكنده شود كه گاه درد و رنج اين عذاب از آتش دوزخ دردناك‌تر است.

در آيۀ ٤١ الرحمن نيز آمده است:(يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمٰاهُمْ...«در قيامت گنهكاران از چهره‌هايشان شناخته مى‌شوند»و نيز در آيات ديگر آمده است كه در قيامت«گروهى چهره‌هاى سفيد و روشن دارند و گروهى چهره‌هايشان تاريك و غبارآلود است.»(عبس ٣٨-٤١.) در روايتى از«معاذ بن جبل»نقل شده است كه مى‌گويد:از رسول خدا تفسير«سرائر،را در اين آيۀ شريفه سؤال كردم و گفتم:چه اسرار نهانى است كه خداوند بندگان را در آخرت با آن مى‌آزمايد؟فرمود:

«سرائر شما همان اعمال شماست،همچون نماز و روزه و زكات و وضو و غسل جنابت و هر عمل واجبى،زيرا همۀ اعمال در حقيقت پنهان است،اگر انسان بخواهد مى‌گويد:نماز خوانده‌ام،در حالى كه نخوانده،و مى‌گويد:وضو گرفته‌ام در حالى كه وضو نگرفته،و اين است تفسير كلام خداونديَوْمَ تُبْلَى السَّرٰائِرُ ١».(ج ٣٦٩/٢٦-٣٧٠.)

سَرّاء:(آل عمران١٣٤/.)[*]

به معنى«وسعت و گشادگى»است و در آيۀ مورد بحث يكى از اوصاف عالى انسانى به شمار مى‌رود و ويژۀ پرهيزكاران است،مى‌فرمايد:

«آنها در همه حال انفاق مى‌كنند چه موقعى كه در راحتى و وسعتند و چه زمانى كه در پريشانى و محروميتند(الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرّٰاءِ وَ الضَّرّٰاءِ...)آل عمران١٣٤/.

آنها با اين عمل ثابت مى‌كنند كه روح كمك به ديگران و نيكوكارى در جان آنها نفوذ كرده

[١]مجمع البيان،ج ٤٧٢/١٠.

[*]اَلَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرّٰاءِ وَ الضَّرّٰاءِ...«همانها كه در وسعت و پريشانى انفاق مى‌كنند...»آل عمران١٣٤/.