شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٨٠ - زاغ (نجم١٧/ )
جنگ شربت شهادت نوشيد.
هنگامى كه پيامبر(ص)تصميم گرفت براى«زيد»همسرى برگزيند از زينب بنت جحش كه دختر«اميه»دختر«عبد المطلب»(دختر عمّهاش)بود براى او خواستگارى كرد«زينب» نخست چنين تصور مىكرد كه پيامبر(ص)مىخواهد او را براى خود انتخاب كند،خوشحال شد و رضايت داد،ولى بعدا كه فهميد خواستگارى از او براى«زيد»است،سخت ناراحت شد و سرباززد،برادرش كه عبد اللّه نام داشت او نيز با اين امر به سختى مخالفت كرد.
در اين جا بود كه آيه نازل شد و به امثال«زينب»و«عبد اللّه»هشدار داد كه آنها نمىتوانند هنگامى كه خدا و پيامبرش كارى را لازم مىدانند مخالفت كنند،آنها كه اين مسئله را شنيدند در برابر فرمان خدا تسليم شدند(البته اين ازدواج،ازدواج سادهاى نبود و مقدمهاى بود براى شكستن يك سنت غلط جاهلى،زيرا در عصر جاهليت هيچ زن با شخصيت و سرشناسى حاضر نبود با بردهاى ازدواج كند،هرچند داراى ارزشهاى والاى انسانى باشد).
امّا اين ازدواج ديرى نپاييد و براثر ناسازگاريهاى اخلاقى ميان طرفين،منجر به طلاق شد، هرچند پيامبر(ص)اصرار داشت كه اين طلاق رخ ندهد،امّا رخ داد.
سپس پيامبر اسلام(ص)براى جبران اين شكست زينب در ازدواج،او را به فرمان خدا به همسرى خود برگزيد و اين قضيه در اين جا خاتمه يافت،ولى گفتگوهاى ديگرى در ميان مردم پديد آمد كه قرآن با بعضى از آيات آنها را برچيد.(ج ٣١٦/١٧-٣١٧.)
ز ى غ
زاغ:(نجم١٧/.)[*]
از مادّۀ«زيغ»به معنى«انحراف و تمايل به يكسو(به چپ و راست)»است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ پيامبر(ص)است،مىگويد:
«و چشم او(پيامبر)هرگز منحرف نشد و طغيان ننمود»(مٰا زٰاغَ الْبَصَرُ وَ مٰا طَغىٰ)نجم١٧/.
آيۀ فوق اشاره به اين معناست كه چشم پيامبر(ص)در مشاهدۀ خود نه چپ و راست شد و نه از حد و مقصد تجاوز كرد و آنچه را ديد عين واقعيت بود.
به تعبير ديگر،انسان به هنگام مشاهده چيزى،وقتى به اشتباه مىافتد كه دقيقا به خود آن توجه نكند يا به چپ و راست،يا ماوراى آن بنگرد.
[*]مٰا زٰاغَ الْبَصَرُ وَ مٰا طَغىٰ.نجم١٧/.