شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٣٧ - مَصانِع (شعراء١٢٩/ )
و باز در سورۀ طه،آيه ٣٩ راجع به موسى(ع)مىخوانيم:
«او را در صندوقى بيفكن و آن صندوق را به دريا بينداز تا دريا آن را به ساحل بيفكند و دشمن من و دشمن او آن را بگيرد و من محبتى از خودم بر تو افكندم تا در برابر ديدگان(علم) من پرورش يابى»(وَ لِتُصْنَعَ عَلىٰ عَيْنِي).
در اين آيه خداوند به يكى ديگر از فصول زندگانى موسى(ع)اشاره مىكند كه مربوط به دوران كودكى او و نجات اعجاز آميزش از چنگال خشم فرعونيان است.
گرچه بعضى از مفسران جملۀ«وَ لِتُصْنَعَ عَلىٰ عَيْنِي»را محدود به مسئله دوران شير خوارگى موسى و مانند آن دانستهاند،ولى پيداست كه اين جمله معنى وسيعى دارد و هرگونه پرورش و تربيت و ساخته شدن موسى(ع)را براى حمل پرچم رسالت با عنايت خاص پروردگار شامل مىشود.(ج ٢٠٠/١٣-٢٠١ و ٢٣٩.)
اصْطَنَعْتُكَ:(طه٤١/.)[*]
واژۀ«اصطناع»از باب افتعال است تاء بدل به طاء شده و به معنى ساخته و پرداخته كردن، برگزيدن و پرورش دادن آمده است و آنگونه كه«راغب»مىگويد«اصرار و اقدام مؤكد براى اصلاح چيزى»است.آيۀ مورد بحث سخن حقتعالى به موسى(ع)است،مىفرمايد:تو را از هر نظر اصلاح كردم،گويى براى خودم مىخواهم و اين محبتآميزترين سخنى است كه خداوند در حق اين پيامبر بزرگ فرمود و به گفتۀ بعضى شبيه سخنى است كه حكما گفتهاند:
«خداوند هنگامى كه بندهاى را دوست دارد آنچنان از او تفقد مىكند كه دوست مهربان نسبت به دوستش»[١].(ج ٢٠٥/١٣.)
مَصانِع:(شعراء١٢٩/.)[**]
جمع«مصنع»به معنى«مكان و ساختمانهاى مجلل و محكم»است،«راغب»در مفردات گفته،كلمۀ«صنع»غالبا به معنى«كارهاى جالب»مىآيد،همچنان كه اين واژه به صورت فعل
[*]وَ اصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِي.«و من تو را براى خودم پرورش دادم و ساختم»طه٤١/.
[١] ان الله تعالى اذا احب عبدا تفقده كما يتفقد الصديق صديقه.
[**]وَ تَتَّخِذُونَ مَصٰانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ.«و قصرها و قلعههاى زيبا و محكم بنا مىكنيد،آنچنان كه گويى در دنياجاودانه خواهيدماند»شعراء١٢٩/.