شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٩١ - مسّ شيطان (بقره٢٧٥/ )
در آيه ١٠٠ سورۀ نحل مىخوانيم كه:«تسلط شيطان تنها بر كسانى است كه ولايت و سرپرستى او را نسبت به خود پذيرفتهاند و آنها كه او را شريك خداوند در مسئله اطاعت قرار دادهاند».[*](ج ١٩١/١ تا ١٩٣ و ٣٧١،ج ٤٠٧/٥.)
همزات شياطين چيست؟:(مؤمنون٩٧/.)[**]
«همزات»جمع«همزة»به معنى دفع و تحريك با شدت است(به شدت راندن و دور كردن، بهسوى گناه و عمل زشت خواندن)و با توجه به اين كه«شياطين»جمع است،همۀ شيطانهاى آشكار و پنهان،انس و جن را شامل مىشود.
در تفسير على بن ابراهيم مىخوانيم كه امام(ع)در معنى آيۀ مورد بحث فرمود:
هو ما يقع فى قلبك من وسوسة الشيطان.«منظور از آن،وسوسههاى شيطانى است كه در قلب تو مىافتد»[١].
آنجا كه پيامبر(ص)با داشتن مقام عصمت و مصونيت الهى چنين تقاضايى را از خدا مىكند تكليف ديگران روشن است،بايد همۀ مؤمنان از پروردگار كه مالك و مدبر آنهاست بخواهند لحظهاى آنها را به حال خودشان وامگذارد نه تنها تحت تأثير وسوسه شياطين قرار نگيرند،بلكه در مجلس آنها نيز حضور نيابند.
به اين ترتيب همۀ رهروان راه حق بايد به طور مداوم از القائات شيطانى بر حذر باشند و هميشه خود را از اين نظر در پناه او قرار دهند.(ج ٣٠٧/١٤.)
مسّ شيطان:(بقره٢٧٥/.)[***]
«مسّ»در لغت به معناى تماس پيدا كردن و لمس كردن است،
*)براى كسب اطلاع بيشتر دربارۀ واژۀ«شيطان»به تفسير نمونه،مجلّدات زير رجوع شود:ج ٥٧٣/١-٥٧٤(شيطان يك دشمن قديمى و چگونگى وسوسه او).ج ١٠١/٦ به بعد(نخستين قياس،قياس اولويتشيطان).ج ٣٢٦/١٠ به بعد(پاسخ شيطان به پيروانش).ج ٤٦٥/١٢ به بعد(آيا شيطان فرشته بود؟).
[**]وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزٰاتِ الشَّيٰاطِينِ.«و بگو پروردگارا من از وسوسههاى شياطين به تو پناه مىبرم»مؤمنون/٩٧.
[١] تفسير نور الثقلين،ج ٥٥٢/٣.
[***]اَلَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبٰا لاٰ يَقُومُونَ إِلاّٰ كَمٰا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطٰانُ مِنَ الْمَسِّ...«كسانى كه ربا مىخورند،بر نمىخيزند مگر مانند كسى كه براثر تماس شيطان ديوانه شده و نمىتواند تعادل خود را حفظ كند(گاهى زمين مىخورد،گاهى بهپامىخيزد )...»بقره٢٧٥/.