شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩٩ - ذَهَبَ (هود١٠/ )
اما روشن است كه همۀ اينها تكلّفاتى است بدون دليل،چه اين كه اگر ما عصمت انبيا را مخدوش كنيم فلسفۀ وجودى آنها از ميان مىرود،زيرا پيامبر(ص)بايد در همه چيز سرمشق باشد،چگونه يك فرد گناهكار مىتواند اين نقش را ايفا كند.(ج ١٩/٢٢ تا ٢٢.)
ذنوب:(ذاريات٥٩/.)[*]
بر وزن«قبول»در اصل به معنى اسبى است كه دمش طولانى باشد(اسب دمدار)،و همچنين به دلوهاى بزرگى كه دنباله دارد(دلو دمدار)اطلاق شده است.
در سابق براى كشيدن آب از چاه بهوسيلۀ حيوانات دلوهاى عظيمى تهيه مىكردند كه دنبالهاى داشت و علاوه بر دهانۀ دلو،طنابى هم به دنبالۀ آن متصل بود كه براى خالى كردن آن دلو عظيم از آن استفاده مىكردند.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«براى كسانى كه ستم كردند سهم بزرگى از عذاب است همانند سهم يارانشان...»(مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحٰابِهِمْ)ذاريات٥٩/.
از آنجا كه گاهى براى تقسيم آب در ميان چند گروه از اين دلوها استفاده مىشد و به هركدام يك يا چند دلو مىدادند اين واژه به معنى«سهميه»نيز به كار مىرود و در آيۀ فوق به همين معنى استعمال شده،منتها اشاره به سهميۀ بزرگ است.يكى از شعراى عرب مىگويد:
لنا ذنوب و لكم ذنوب*فان ابيتم فلنا القليب! «دلو بزرگى از آن ما و دلو بزرگى از آن شماست و اگر قبول نداريد تمام چاه از آن ماست!» (ج ٤٠٠/٢٢.)
ذ ه ب
ذَهَبَ:(هود١٠/.)[**]
فعل ماضى از مصدر«ذهاب»به فتح ذال به معنى«رفتن،دور شدن و نيز از بين رفتن»
[*]فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحٰابِهِمْ...ذاريات٥٩/.
[**]وَ لَئِنْ أَذَقْنٰاهُ نَعْمٰاءَ بَعْدَ ضَرّٰاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئٰاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ.«و اگر نعمتهايى پس از شدت وناراحتى به او(به انسان)برسانيم مىگويد مشكلات از من برطرف شد و ديگر بازنخواهدگشت و غرق شادى و غفلت وفخرفروشى مىشود»هود١٠/.