...ثُمَّ لاٰ يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمّٰا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً.«مؤمنان كسانى هستند كه به داورى تو تن دهند و حتى در دل از قضاوتت كمترين ناراحتى نداشته باشند و تسليم مطلق شوند»نساء٦٥/.

چنان كه در روايتى از امام صادق(ع)مى‌خوانيم:«ابو بصير»از محضرش سؤال كرد منظور از«صلات»بر پيامبر(ص)را فهميدم،اما معنى تسليم بر او چيست؟امام فرمود:

هو التّسليم له فى الامور.«منظور تسليم بودن در برابر هر كار است»[١]و يا به معنى«سلام فرستادن بر پيامبر(ص)به عنوان:السّلام عليك يا رسول اللّه»است كه محتوايش تقاضاى سلامت پيامبر(ص)از پيشگاه خداست.

«ابو حمزه ثمالى»از يكى از ياران پيامبر(ص)به نام«كعب»چنين نقل مى‌كند:

«هنگامى كه اين آيه(احزاب٥٦/.)نازل شد عرض كرديم سلام بر تو را مى‌دانيم،ولى صلات بر تو چگونه است؟فرمود:اللّهمّ صلّ على محمّد و آل محمّد كما صلّيت على ابراهيم انّك حميد مجيد و بارك على محمّد و آل محمّد كما باركت على ابراهيم و آل ابراهيم انّك حميد مجيد».

از اين حديث،هم چگونگى صلات و درود بر پيامبر(ص)روشن مى‌شود و هم معنى سلام[٢].

گرچه اين دو معنى براى سلام كاملا متفاوت به نظر مى‌رسد،ولى با دقت مى‌توان آنها را به نقطه واحدى معطوف كرد و آن تسليم قولى و عملى در برابر پيامبر(ص)است،زيرا كسى كه به او سلام مى‌فرستد و تقاضاى سلامت او را از خدا مى‌كند نسبت به او عشق مى‌ورزد و او را به عنوان پيامبرى واجب‌الاطاعه مى‌شناسد[*].(ج ٤١٧/١٧-٤١٨.)

صَلٰاة:(بقره٣/.)[**]

انسان در زندگى اين جهان با توجه به«عوامل غافل‌كننده»نياز به تذكر و يادآورى دارد،با

[١]مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث.

[٢] مأخذ پيشين،ذيل آيه.

[*] قابل توجه اين كه دربارۀ كيفيت صلوات بر پيامبر(ص)در روايات بى‌شمارى كه از طريق اهل سنت و اهل بيترسيده،صريحا آمده است كه«آل محمّد»را به هنگام صلوات بر«محمّد»بيفزاييد.

[**]اَلَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاٰةَ وَ مِمّٰا رَزَقْنٰاهُمْ يُنْفِقُونَ.«(پرهيزكاران)آنها هستند كه به غيب(آنچه ازحسّ پوشيده و پنهان است)ايمان مى‌آورند و«نماز»را بر پا مى‌دارند و از تمام نعمتها و مواهبى كه به آنها روزى داده‌ايم انفاقمى‌كنند»بقره٣/.