شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٣٠ - شَنئان (مائده٢/ )
«و اصحاب شمال،چه اصحاب شمالى» مقصود از«اصحاب شمال»كسانى هستند كه نامۀ اعمالشان به دست چپشان داده مىشود كه رمزى است براى آنكه گنهكار و آلوده و ستمگرند و اهل دوزخ.
اين تعبير براى بيان نهايت بدى حال كسى است،به طورى كه در مثل مىگوييم:مصيبتى به ما رو كرد،چه مصيبتى؟!همان گونه كه در توصيف مقربان و اصحاب يمين،اين تعبير براى بيان نهايت خوبى آنها آمده است،مثلا گفته مىشود:سعادتى به ما رو كرد،چه سعادتى! بايد توجه داشت كه جمع كلمۀ«شمال»شمائل است كه در آيۀ ٤٨ سورۀ نحل از آن نام برده شده.(ج ٣٦٩/١٢-٣٧٠،ج ٢٢٨/٢٣.)
شنأ
شَنئان:(مائده٢/.)[*]
از مادّۀ«شنأ»به معنى«خصومت و دشمن داشتن»است،بعضى گويند كه واژۀ«شنئان» (به فتح نون)مصدر است و به سكون«نون»نيز خوانده شده است.[**]
اين بخش از آيه مىفرمايد:
«...و خصومت به جمعيتى كه شما را از آمدن به مسجد الحرام(در سال حديبيه)مانع شدند نبايد شما را وادار به تعدى و تجاوز كند...»مائده٢/.و به عبارت ديگر:
اگر جمعى از بتپرستان در دوران جاهليت(در جريان حديبيه)مزاحم زيارت شما از خانۀ خدا شدند و نگذاشتند مناسك زيارت خانۀ خدا را انجام دهيد،«نبايد اين جريان سبب شود كه بعد از اسلام آنها،كينههاى ديرينه را زنده كنيد و مانع آنها از زيارت خانۀ خدا شويد».
اين حكم گرچه در مورد زيارت خانۀ خدا نازل شده است،ولى در حقيقت يك قانون كلى از آن استفاده مىشود كه مسلمان نبايد« كينهتوز»باشد و حوادثى را كه در زمانهاى گذشته واقع شده بار ديگر در فكر خود زنده كند و در صدد انتقام برآيد.(ج ٢٥١/٤-٢٥٢.)
[*]...وَ لاٰ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ أَنْ تَعْتَدُوا...مائده٢/.
[**] قاموس قرآن،ج ٧٢/٤.