شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٠ - مُتَشاكِسُون (زمر٢٩/ )
مَشكُور:(اسراء١٩/.)[*]
از مادّۀ«شكر»به معنى«پاداش داده و پذيرفته شده»است،آيۀ مورد بحث خطوط زندگى طالبان آخرت را بازگو مىكند و مىگويد:
«آنكس كه سراى آخرت را بطلبد و سعى و كوشش خود را براى آن انجام دهد،در حالى كه ايمان داشته باشد،سعى و تلاش او(از سوى خدا)پاداش داده خواهد شد»(كٰانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً)اسراء١٩/.
درست است كه سعى و تلاش براى آخرت بدون ايمان نخواهد بود و بنابراين مفهوم ايمان در آن نهفته شده است،ولى از آنجا كه ايمان يك اصل اساسى و پايۀ اصلى در اين راه است به آن مقدار از دلالت التزامى قناعت نكرده و با صراحت ايمان را به عنوان يك شرط بازگو مىكند.
قابل توجه اين كه در مورد دنياپرستان(در آيۀ قبل)مىگويد:«جهنم را براى آنها قرار مىدهيم»،ولى در مورد عاشقان آخرت مىگويد:«سعى و تلاش آنها مشكور خواهد بود»يعنى مورد تشكر و قدردانى پروردگار.
اين تعبير از اين كه بگويد پاداششان بهشت است بسيار جامعتر و والاتر است،چرا كه تشكر و قدردانى هركس بهاندازۀ شخصيّت و سعۀ وجودى اوست،نه بهاندازۀ عملى كه انجام گرفته است،و روى اين حساب تشكر و قدردانى خدا متناسب با ذات بىپايان اوست،انواع نعمتهاى مادى و معنوى و هرآنچه در تصور ما بگنجد و نگنجد در آن جمع است.
گرچه بعضى از مفسران«مشكور»را به معنى«اجر مضاعف»[١]و يا به معنى«قبولى عمل»[٢]گرفتهاند،ولى روشن است كه«مشكور»معنى وسيعترى از همۀ اينها دارد.(ج ٦٤/١٢ تا ٦٦.)
ش ك س
مُتَشاكِسُون:(زمر٢٩/.)[**]
از«شكاسه»و«شكس»(بر وزن قفس)به معنى«سوء خلق»(بدخلقى و بداخلاقى )و
[*]وَ مَنْ أَرٰادَ الْآخِرَةَ وَ سَعىٰ لَهٰا سَعْيَهٰا وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولٰئِكَ كٰانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً.اسراء١٩/.
[١] تفسير قرطبى،ج ٣٨٥٢/٦.
[٢] تفسير صافى،ذيل آيه.
[**]ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلاً رَجُلاً فِيهِ شُرَكٰاءُ مُتَشٰاكِسُونَ وَ رَجُلاً سَلَماً لِرَجُلٍ...زمر٢٩/.