شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٧٣ - ز١٦٤٨ الَتا (فاطر٤١/ )
زور:(فرقان٤/.)[*]
بر وزن«كور»در اصل از«زور»(بر وزن غور)به معنى«قسمت بالاى سينه»گرفته شده، سپس به هر چيز كه از حد وسط متمايل شود،اطلاق شده است و از آنجا كه«دروغ»از حق منحرف شده و به باطل گراييده،به آن«زور»گفته شده است و به همين دليل اين واژه به«بت» هم اطلاق مىشود.
بعضى از مفسران،«شهادت زور»را در آيۀ ٧٢ سورۀ فرقان:وَ الَّذِينَ لاٰ يَشْهَدُونَ الزُّورَ...[**]، «شهادت باطل»دانستهاند،زيرا«زور»(همانطور كه در بالا اشاره كرديم)در لغت به معنى «تمايل و انحراف»است و در نتيجه،دروغ و باطل و ظلم،از امور انحرافى است كه از آن نيز نهى شده است.
ولى بعضى گفتهاند:منظور از«شهود»در آيۀ اخير الذكر،همان«حضور»است،يعنى:
«بندگان خاص خداوند در مجالس باطل،حضور پيدا نمىكنند».
و در بعضى از روايات اهل بيت(ع)رسيده است كه به مجلس«غنا»تفسير شده،همان مجالسى كه در آنها خوانندگى لهوى توأم با نواختن موسيقى يا بدون آن انجام مىگيرد.
بدون شك منظور از اين گونه روايات اين نيست كه مفهوم وسيع«زور»را محدود به«غنا» كند،بلكه غنا يكى از مصاديق روشن آن است و ساير مجالس لهو و لعب و شرب خمر و دروغ و غيبت و امثال آن را نيز در بر مىگيرد.
اين احتمال نيز دور به نظر نمىرسد كه هر دو تفسير در معنى اين آيه جمع باشد و به اين ترتيب«عِبٰادُ الرَّحْمٰنِ»(بندگان خالص خدا)نه شهادت به دروغ مىدهند و نه در مجالس لهو و باطل و گناه حضور مىيابند.(ج ٢١/١٥ و ١٦٤،ج ٤١٠/٢٣.)
زول
زٰالَتا:(فاطر٤١/.)[***]
از«زوال»گرفته شده[زال،يزول،زوالا]به معنى«از بين رفتن و منحرف گشتن»است.
[*]...فَقَدْ جٰاؤُ ظُلْماً وَ زُوراً.«...آنها(با اين سخن)ظلم و دروغ بزرگى را مرتكب شدند»فرقان٤/.
[**] «آنها(بندگان ويژه خدا)كسانى هستند كه شهادت به باطل نمىدهند(و در مجالس باطل شركت نمىكنند)...»فرقان٧٢/.
[***]إِنَّ اللّٰهَ يُمْسِكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولاٰ وَ لَئِنْ زٰالَتٰا إِنْ أَمْسَكَهُمٰا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ...«خداوند آسمانها و زمينرا نگاه مىدارد تا از نظام خود منحرف نشوند و هرگاه منحرف گردند كسى جز او نمىتواند آنها را نگاه دارد...»فاطر٤١/.