مى‌بينيم كه روح به معنى مخلوقى برتر از جبرئيل و ميكائيل معرفى شده كه با پيامبر(ص)و امامان(ع)همواره بوده و آنان را در خط سيرشان از هرگونه انحراف بازمى‌داشته است[١]،در اين زمينه اقوال و روايات فراوانى وارد شده است.[*](ج ٢٥٠/١٢ تا ٢٥٣.)

روح خدا چيست؟(الم سجده٩/.)[**]

اضافۀ«روح»به«خدا»دليل بر عظمت و شرافت اين روح است و اين اضافه،به اصطلاح «اضافۀ تشريفيه»است،يعنى اين چنين روح گرانقدر و پرشرافتى كه سزاوار است«روح خدا» ناميده شود،در انسان دميده مى‌شود و بيانگر اين واقعيت است كه انسان گرچه از نظر«بعد مادى»از«خاك تيره»و يا«آب بى‌مقدارى »است،ولى از نظر«بعد معنوى و روحانى»حامل «روح الهى»است.

يك سوى وجود او به خاك منتهى مى‌شود و سوى ديگرش به عرش پروردگار و «طرفه معجونى»است«كز فرشته سرشته و ز حيوان»و به خاطر داشتن همين دو بعد،قوس صعودى و نزولى و تكامل و انحطاط او فوق‌العاده سريع است.(ج ٣٦/١٣،ج ١٢٧/١٧.)

روح القُدُس چيست؟(بقره٨٧/و ٢٥٣.)[***]

«...و به عيسى بن مريم دلايل روشن بخشيديم و او را به‌وسيلۀ روح القدس تأييد كرديم» مفسران بزرگ دربارۀ«روح القدس»تفسيرهاى گوناگونى دارند:

١.برخى گفته‌اند منظور«جبرئيل»است بنابراين،معنى آيۀ مورد بحث چنين خواهد بود خداوند عيسى را به‌وسيلۀ جبرئيل كمك و تأييد كرد.

شاهد اين سخن آيۀ ١٠٢ سورۀ نحل است:

[١]مأخذ قبل در همان جا.

*) براى كسب اطلاع بيشتر شايسته است به عناوين زير(تفسير نمونه)مراجعه فرماييد:روح به معناى«قرآن و محتواى وحى»:(ج ١٥٣/١١.)ذيل آيۀ ٢ سورۀ نحل و(ج ٥٠٣/٢٠.)ذيل آيۀ ٥٢ سوره شورى.اصالت و استقلال روح:(ج ٢٥٤/١٢ به بعد).روح به معناى«روح الامين/بزرگ فرشتگان(جبرئيل امين)»:(ج ١٦/٢٥.)ذيل آيۀ ٤ سورۀ معارج.نظر مفسران دربارۀ روح:(ج ٥٦/٢٦ تا ٥٨.)ذيل آيۀ ٣٨ سورۀ نبأ.در تفسير روح كه مخلوقى عظيم و ما فوق فرشتگان است:(ج ١٨٤/٢٧.)

[**]...وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ...«...و از روح خويش در وى دميد»الم سجده٩/.

[***]...وَ آتَيْنٰا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰاتِ وَ أَيَّدْنٰاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ...بقره٨٧/ و ٢٥٣.