شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٢٠ - روح چيست؟(اسراء٨٥/ )
پروردگارشان براى تقدير امور نازل مىشوند»قدر٤/.
و نيز مىخوانيم:
يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلاٰئِكَةُ صَفًّا...«در روز رستاخيز روح و فرشتگان در يك صف قيام مىكنند».نبأ٣٨/.
و گاه به معنى«قرآن يا وحى آسمانى»آمده است،مانند:
وَ كَذٰلِكَ أَوْحَيْنٰا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنٰا...«اين گونه وحى بهسوى تو فرستاديم،روحى كه از فرمان ماست...»شورى٥٢/.
و بالاخره زمانى هم به معنى«روح انسانى»آمده است،چنان كه در آيات آفرينش آدم مىخوانيم:
ثُمَّ سَوّٰاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ...«سپس آدم را نظام بخشيد و از روح خود در آن دميد» سجده٩/.
٣.اكنون ببينيم منظور از«روح»در آيۀ مورد بحث(اسراء٨٥/)چيست؟اين كدام روح است كه جمعى كنجكاو و از آن سؤال كردند و پيامبر(ص)در پاسخ آنها فرمود:«روح از امر پروردگار من است و شما جز دانش كمى نداريد!» از مجموع قرائن موجود در آيه و خارج آن چنين استفاده مىشود كه پرسشكنندگان از حقيقت روح آدمى سؤال كردند،همين روح عظيمى كه ما را از حيوانات جدا مىسازد و برترين شرف ماست و تمام قدرت و فعاليت ما از آن سرچشمه مىگيرد و به كمك آن زمين و آسمان را جولانگاه خود قرار مىدهيم،اسرار علوم را مىشكافيم و به اعماق موجودات راه مىيابيم، مىخواستند بدانند حقيقت اين اعجوبۀ عالم آفرينش چيست؟.
در تفسير عيّاشى از امام باقر(ع)و امام صادق(ع)چنين نقل شده كه در تفسير آيۀ:
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ،فرمود«روح از مخلوقات خداوند است،بينايى و قدرت و قوت دارد،خدا آن را در دلهاى پيغمبران و مؤمنان قرار مىدهد»[١].
در حديث ديگرى از يكى از آن دو امام بزرگوار نقل شده كه فرمود:هى من الملكوت من القدرة.«روح از عالم ملكوت و از قدرت خداوند است»[٢].
در بخشى ديگر از روايات كه از طريق اهل بيت(ع)در تفسير آيۀ مورد بحث به ما رسيده،
[١]نور الثقلين،ج ٢١٥/٣-٢١٦.
[٢] مأخذ پيشين،همان جا.