شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٧٨ - سكر (نحل٦٧/ )
س ك ت
سَكَتَ:(اعراف١٥٤/.)[*]
از«سكوت»گرفته شده[سكت،يسكت،سكوتا]به معنى«خاموش بودن»و آن اختصاص به خوددارى كردن از سخن گفتن دارد ولى گاه به صورت استعاره به معناى«سكون و آرامش»به كار گرفته شده است.
در اندرزهاى لقمان اشارهاى به آداب سخن گفتن شده است و اسلام باب وسيعى براى اين مسئله گشوده،از جمله اين كه:«تا سخن گفتن ضرورتى نداشته باشد سكوت از آن بهتر است»[١].
(ج ٣٨٢/٦،ج ٥٩/١٧.)
س ك ر
سكر:(نحل٦٧/.)[**]
بر وزن«مكر»در اصل به معنى«مسدود كردن راه آب»است و«سكر»(بر وزن فكر)به معنى«محل مسدود»آمده،و از آنجا كه در حال مستى گويى سدى ميان انسان و عقلش ايجاد مىشود به آن«سكر»(بر وزن شكر)گفته شده است.
«سكر»در لغت معانى مختلفى دارد،مثلا در آيۀ ١٥ سورۀ حجر به معنى«پوشاندن»آمده:
لَقٰالُوا إِنَّمٰا سُكِّرَتْ أَبْصٰارُنٰا...«باز مىگويند:ما را چشمبندى كردهاند!...».
ولى در آيه ٦٧ سورۀ نحل كه آيۀ مورد بحث ماست،به معنى«مسكرات و مشروبات الكلى»آمده است و نيز معنى مشهور آن همين است.
واژۀ«سكارى»در آيۀ ٤٣ سورۀ نساء به معنى«در حال مستى»است و از مادّۀ مذكور است،مىفرمايد:
...لاٰ تَقْرَبُوا الصَّلاٰةَ وَ أَنْتُمْ سُكٰارىٰ...«...در حالى كه مست هستيد به نماز نزديك نشويد...» در اين آيه تحريم نماز در حال مستى است،يعنى افراد مست نمىتوانند مشغول اداى
[*]وَ لَمّٰا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ...«و هنگامى كه خشم موسى(ع)فرونشست و آرام گرفت...»اعراف١٥٤/.
[١] بحار الانوار،ج ٥٧/٧٦.
[**]وَ مِنْ ثَمَرٰاتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنٰابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً...«و از ميوههاى درختان نخل و انگور مسكرات(ناپاك)و روزى خوب و پاكيزه مىگيرند...»نحل٦٧/.