شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٥٩ - ضدّ (مريم٨٢/ )
نعمتهاى فراوان است.(ج ٣٢٠/١٣-٣٢١.)
ضُحى:(الشمس١/.)[*]
به معنى اوايل روز و در اصل به معنى«گسترش نور آفتاب»است و اين در هنگامى است كه خورشيد از افق بالا بيايد و نور آنهمه جا را فراگيرد ،سپس به آن موقع از روز«ضحى» اطلاق شده است و اين در حقيقت بهترين موقع روز است،اين واژه در اولين آيۀ سورۀ و الضّحى و همچنين آيۀ ٢٩ سورۀ نازعات آمده است.
عيد قربان را«عيد اضحى»مىگويند،زيرا در هنگام بر آمدن آفتاب قربانى مىكنند.
به هر حال آيۀ مورد بحث به خورشيد و گسترش نور آن سوگند ياد مىكند،مىدانيم كه خورشيد مهمترين و سازندهترين نقش را در زندگى انسان و تمام موجودات زنده زمينى دارد، زيرا علاوه بر اين كه منبع نور و حرارت است و اين دو عامل از عوامل اصلى زندگى انسان به شمار مىرود،منابع ديگر حياتى نيز از آن مايه مىگيرند،وزش بادها،نزول بارانها،پرورش گياهان،حركت رودخانهها و آبشارها و حتى پديد آمدن منابع انرژىزا،همچون نفت و زغالسنگ ،هركدام اگر درست دقت كنيم به صورتى با نور آفتاب ارتباط دارد به طورى كه اگر روزى اين چراغ حياتبخش خاموش شود تاريكى و سكوت و مرگ همه جا را فرا خواهد گرفت.(ج ٢٣٠/١٣،ج ١٠٠/٢٦ و ١١٦،ج ٣٩/٢٧ و ٩٦.)
ض د د
ضدّ:(مريم٨٢/.)[**]
دو چيز با دو صفت كه با هم جمع نشوند و مخالف هم باشند،اين آيه مىگويد:
«هرگز چنين نيست،بزودى معبودها(در روز رستاخيز)منكر عبادت عابدان مىشوند و از آنها بيزارى مىجويند بلكه بر ضدّشان قيام مىكنند»(وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا)مريم٨٢/.
اين جمله اشاره به همان مطلبى است كه در آيۀ ١٤ سورۀ فاطر مىخوانيم:«كسانى را كه غير از خدا مىخوانيد مالك هيچچيز نيستند،اگر آنها را بخوانيد سخنان شما را نمىشنوند...و روز
[*]وَ الشَّمْسِ وَ ضُحٰاهٰا.«به خورشيد و گسترش نور آن سوگند»الشمس١/.
[**]كَلاّٰ سَيَكْفُرُونَ بِعِبٰادَتِهِمْ وَ يَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا.مريم٨٢/.