شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢١٣ - رُهبان (توبه٣١/ )
ر ه ب
رُهبان:(توبه٣١/.)[*]
از مادّۀ«رهب»و«رهبة»به معنى«ترسيدن»و آن ترسى است كه با اضطراب و خويشتندارى همراه باشد.
آيۀ مورد بحث به شرك عملى يهود و نصارى(در مقابل شرك اعتقادى)و يا به تعبير ديگر به شرك در عبادت اشاره مىكند و مىگويد:
«يهود و نصارى،دانشمندان و راهبان(تاركان دنيا)را خدايان خود،در برابر پروردگار قرار دادند و نيز مسيح فرزند مريم را به الوهيت پذيرفتند...»توبه٣١/.
شك نيست كه يهود و نصارى در برابر علما و راهبان خود سجده نمىكردند و براى آنها نماز و روزه و يا ساير عبادتها را انجام نمىدادند،ولى از آنجا كه خود را بدون قيد و شرط در اطاعت آنان قرار داده بودند و حتى احكامى را كه برخلاف حكم خدا مىگفتند واجبالاجرا مىشمردند قرآن از اين پيروى كوركورانه و غير منطقى تعبير به عبادت كرده است.
اين معنى در روايتى كه از امام باقر و امام صادق(ع)نقل شده آمده است كه فرمودند:
«به خدا سوگند آنان(يهود و نصارى)براى پيشوايان خود روزه و نماز بهجانياوردند ولى پيشوايانشان حرامى را براى آنان حلال،و حلالى را حرام كردند و آنها پذيرفتند و پيروى كردند و بدون توجه آنان را پرستش نمودند»[١].
دليل اين موضوع روشن است،زيرا قانونگذارى مخصوص خداست و هيچكس جز او حق ندارد چيزى را براى مردم حلال و يا حرام كند،بنابراين اگر كسى اقدام به قانونگذارى بر ضد قوانين الهى كند و كسى آن را به رسميت بشناسد و بدون چون و چرا بپذيرد،مقام خدا را براى غير خدا قائل شده است و اين يك نوع شرك عملى و بتپرستى و به تعبير ديگر پرستش غير خداست.
از قرائن چنين بر مىآيد كه يهود و نصارى براى پيشوايان خود چنين اختيارى را قائل بودند كه گاهى قوانين الهى را به صلاحديد خود تغيير دهند و هم اكنون مسئله گناه بخشى در ميان مسيحيان رايج است كه در برابر كشيش اعتراف به گناه مىكنند و او مىگويد:بخشيدم!(ج
[*]اِتَّخَذُوا أَحْبٰارَهُمْ وَ رُهْبٰانَهُمْ أَرْبٰاباً مِنْ دُونِ اللّٰهِ وَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ...توبه٣١/.
[١] مجمع البيان،ذيل آيه و نور الثقلين،ج ٢٠٩/٢.