شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٨ - صارمين (قلم٢٢/ )
مختلف كلام براى آگاه ساختن و بيدار كردن مشركان استفاده شده است،تعبير به«صرّفنا»در مورد آن بسيار مناسب است.
در آيۀ ١٠٥ سورۀ انعام به واژۀ«نصرّف»برمىخوريم،آنجا كه مىگويد:وَ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيٰاتِ...«اين چنين ما آيات و دلايل را در شكلهاى گوناگون و قيافههاى مختلف بيان كرديم» واژۀ مذكور در اصل از مادّۀ«صرف»گرفته شده و همانطور كه در بالا اشاره شد به معنى دگرگون ساختن و به اشكال مختلف در آوردن است اشاره به اين كه آيات قرآن با لحنهاى متفاوت و با استفاده از تمام وسايل نفوذ روانى،براى كسانى كه در سطوح مختلف از نظر فكر و عقيده و ساير جنبههاى اجتماعى و روانى قرار دارند،نازل شده است[*].(ج ٢٤٣/٥ و ٣٩٠،ج ١٢٩/١٢ و ٤٧٠.)
مصروف:(هود٨/.)[**]
از مادّۀ«صرف»اسم مفعول به معنى«گردانيده شده»است اين آيه مىگويد:
«...آگاه باشيد آن روز كه مجازات الهى فرارسيد هيچچيز جلو آن را نخواهد گرفت(و مانع آن نخواهد بود)...» در آيۀ ٥٣ سوره كهف به واژۀ«مصرف»بر مىخوريم كه آن نيز اسم مكان از مادّۀ«صرف» به معنى«گريزگاه»آمده است.اين آيه اشاره به سرانجام كار پيروان شيطان و مشركان مىكند و مىگويد:
...وَ لَمْ يَجِدُوا عَنْهٰا مَصْرِفاً.«...و هيچگونه راه گريز از آن نخواهند يافت»نه معبودهاى ساختگيشان به فريادشان مىرسند،نه شفاعت شفيعان دربارۀ آنها مؤثر است و نه با كذب و دروغ و يا توسل به زر،و زور مىتوانند از چنگال آتش دوزخ رهايى يابند.(ج ٣٠/٩،ج ٤٦٤/١٢.)
ص ر م
صارمين:(قلم٢٢/.)[***]
واژۀ«صارم»اسم فاعل،از ماده«صرم»(بر وزن شرم)در اصل به معنى«قطع كردن»و
[*]دربارۀ ماده«صرف»در جلد ٢١ صفحه ٣٦٨ تفسير نمونه بحث شده است.
[**]...أَلاٰ يَوْمَ يَأْتِيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفاً عَنْهُمْ...هود٨/.
[***]أَنِ اغْدُوا عَلىٰ حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صٰارِمِينَ.قلم٢٢/.