تجزيۀ امتها به گروههاى مختلف است،زيرا«زبرة»در اصل به معنى قسمتى از موى پشت سر حيوان است كه آن را جمع و از بقيه جدا كنند،سپس اين واژه به هر چيزى كه مجزا از ديگرى شود،اطلاق شده است،بنابراين آيۀ ٥٣ سورۀ مؤمنون اشاره به تجزيۀ امتها به گروههاى مختلف است.بعضى نيز احتمال داده‌اند«زبر»جمع«زبور»به معنى كتاب بوده باشد يعنى هريك از آنها دنباله‌رو كتابى از كتب آسمانى شدند و بقيه كتب الهى را نفى كردند.[*](ج ٢٥٨/١٤،ج ٣٤٨/١٥.)

زُبَر:(كهف٩٦/.)[**]

جمع«زبرة»(بر وزن غرفه)به معنى«قطعات بزرگ و ضخيم آهن»است.

آيۀ مورد بحث دربارۀ ساختن سدّ محكم به دست ذو القرنين است،او گفت:«قطعات بزرگ آهن براى من بياوريد»(آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ...)كهف٩٦/.

هنگامى كه قطعات آهن آماده شد،دستور چيدن آنها را به روى يكديگر صادر كرد تا كاملا ميان دو كوه را پوشاند،سپس گفت تا مواد آتش‌زا بياورند و آن را در دو طرف سدّ قرار دهند و با وسايلى كه در اختيار دارند در آتش بدمند تا قطعات آهن سرخ و گداخته شود.

در حقيقت او مى‌خواست از اين طريق قطعات آهن را به يكديگر پيوند دهد و سدّ يكپارچه‌اى بسازد و با اين طرح عجيب،همان كارى را كه امروز به‌وسيلۀ جوشكارى انجام مى‌دهند انجام داد،يعنى به قدرى به آهنها حرارت داده شد كه كمى نرم شدند و به هم جوش خوردند و با ريختن مس مذاب بر روى سد بر استقامت آن افزود و از نفوذ هوا و پوسيدن حفظ كرد.(ج ٥٣٥/١٢.)

فرق ميان«بيّنات»و«زُبُر»و«كتاب منير»(فاطر٢٥/.)[***]

مفسران دراين‌باره نظريات مختلفى اظهار داشته‌اند كه از همه روشن‌تر دو تفسير زير است:

(مؤمنون٥٣/.

[*]براى اطلاع بيشتر دربارۀ«زبر»به تفسير نمونه،جلد ١٦١/١٢ و جلد ٧٨/٢٣ مراجعه فرماييد.

[**]آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ...«(ذو القرنين گفت:)قطعات بزرگ آهن براى من بياوريد...»كهف٩٦/.

[***]وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ جٰاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰاتِ وَ بِالزُّبُرِ وَ بِالْكِتٰابِ الْمُنِيرِ.«هرگاه تو را تكذيبكنند(عجب نيست)كسانى كه پيش از آنها بودند(نيز پيامبران خود را)تكذيب كردند،آنها با دلايل روشن و كتابهاى پند وموعظه و كتب آسمانى روشنگر(مشتمل بر معارف و احكام)به سراغ آنها آمدند(امّا كوردلان ايمان نياوردند)»فاطر٢٥/.