شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٩ - يَصْلَوْنَ (ابراهيم٢٩/ )
صَلَوٰات:(در آيۀ ٤٠ سورۀ حج)[*]«صلوات»جمع«صلات»است و در اين آيه به معنى«معبد يهود»آمده است و بعضى آن را معرب«صلوثا»مىدانند كه در لغت عبرانى به معنى«نمازخانه»است.
«صلوات»به ضمّ صاد و لام،به زبان عبرى«صلوثاء»به ثاء مثلّثه بوده به معنى«مكان نماز»است،و عرب در صلوثاء تصرف كرده به زبان خود«صلوات»گفته و ممكن است صلوات جمع«صلات»مثل(حجرات حجرة)به معنى مكان نماز بوده باشد[**].
جواليقى گويد:لغت صلوات،عبرى است به معناى كنيسه يهوديان است و اصل آن «صلوتا»بوده است[***].
در كتاب«وجوه قرآن»آمده است براى واژۀ«صلات»در قرآن كريم هفت وجه قابل شدهاند:
اوّل به معنى«نماز»بقره٣/،بنى اسرائيل٧٨/،هود١١٤/.دوم به معنى«دعا»توبه١٠٣/.
سوم به معنى«درود و آفرين»احزاب٥٦/.چهارم به معنى«آمرزش و رحمت»بقره١٥٧/،توبه ٩٩/.پنجم به معنى«دين»هود٨٧/.ششم به معنى«كنشت»(كليسا و معبد يهود)حج٤٠/ كه منظور ما در آيۀ مورد بحث همين معنى اخير است[****].(ج ١١٦/١٤ و منابع مذكور)
صلى
يَصْلَوْنَ:(ابراهيم٢٩/.)[*****]
از مادّۀ«صلى»(بر وزن سعى)به معنى«دخول در آتش و سوختن و برشته شدن و در آتش
(ميانه»)و جلد شانزدهم،صفحه ٢٨٩(تأثير نماز در تربيت فرد و جامعه).
[*]...وَ لَوْ لاٰ دَفْعُ اللّٰهِ النّٰاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوٰامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَوٰاتٌ وَ مَسٰاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللّٰهِ كَثِيراً...«...و اگرخدا بعضى از آنها را بهوسيلۀ بعضى ديگر دفع نكند ديرها و صومعهها و«معابد يهود و نصارى»و مساجدى كه نام خدا در آنبسيار برده مىشود ويران مىشود...»حج٤٠/.
[**] تبيين اللغات لتبيان الآيات،ج ٢٠٨/١.
[***] دائرةالمعارف قرآن،ترجمۀ الاتقان،«سيوطى»،ج ٤٧٢/٢.
[****] ابو الفضل حبيش بن ابراهيم تفليسى،وجوه قرآن.
[*****]جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهٰا وَ بِئْسَ الْقَرٰارُ.«(دار البوار همان)جهنّم است كه آنها در آتش آن وارد مىشوند و بد قرارگاهىاست»ابراهيم٢٩/ و همچنين آيۀ:يَصْلَوْنَهٰا يَوْمَ الدِّينِ.«روز جزا وارد آن(دوزخ)مىشوند و مىسوزند»انفطار١٥/.