شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦١ - سعر (قمر٤٧/ )
نعمت»است،نقطه مقابل«شقى»كه از ماده«شقاوت»به معنى«فراهم بودن اسباب گرفتارى و مجازات و بلا»است،همچنان كه در آيۀ ١٠٥ سورۀ هود مىخوانيم:
...فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعِيدٌ.
بنابراين«سعيدها»در آن جهان همان نيكوكارانى هستند كه در لابلاى انواع نعمتها جاى آنهاست و«شقاوتمندان»همان بدكارانى هستند كه در دل دوزخ در انواع مجازاتها گرفتارند،و به هر حال اين شقاوت و آن سعادت چيزى جز نتيجۀ اعمال و كردار و گفتار و نيّات انسان در دنيا نيست.
و عجب اين كه بعضى از مفسران اين آيه را دستاويزى براى عقيدۀ باطل خود درزمينۀ جبر قرار دادهاند،در حالى كه آيه كمترين دلالتى بر اين معنا ندارد،بلكه از سعادتمندان و شقاوتمندان رستاخيز سخن مىگويد كه همگى به خاطر اعمال خود به اين مرحله رسيدهاند شايد آنها مفهوم اين آيه را با پارهاى از احاديث اشتباه كردهاند كه دربارۀ سعادت و شقاوت قبل از تولد سخن مىگويد كه آن داستان جداگانهاى دارد.[*](ج ٢٣٥/٩.)
س ع ر
سعر:(قمر٤٧/.)[**]
بر وزن«شتر»جمع«سعير»از مادّۀ«سعر»(بر وزن قعر)در اصل به معنى«آتش برافروخته و پرهيجان »است.
در آيۀ ١٢ سورۀ تكوير مىخوانيم:وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ.«و در آن هنگام كه دوزخ شعلهور گردد»كه در اين جا«سعّرت»از«تسعير»و در اصل از مادّۀ«سعر»به همان معانى فوق است.
و گاه به معنى«جنون»نيز آمده است[***]،چرا كه در حالت جنون،هيجان خاصى به انسان دست مىدهد و لذا به شتر ديوانه«ناقة مسعورة»مىگويند.
آيۀ اخير الذكر حاكى از كبر و غرور و خودبينى قوم ثمود است و آنها اين تعبير را از پيامبرشان صالح(ع)گرفته بودند كه به آنان مىگفت:اگر شما دست از بتپرستى بر نداريد و از
*)دربارۀ«اسباب سعادت و شقاوت»رجوع شود به تفسير نمونه،جلد ٩،صفحه ٢٤٩.
[**]إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلاٰلٍ وَ سُعُرٍ.«مجرمان در گمراهى و شعلههاى آتشند»قمر٤٧/.
[***]فَقٰالُوا أَ بَشَراً مِنّٰا وٰاحِداً نَتَّبِعُهُ إِنّٰا إِذاً لَفِي ضَلاٰلٍ وَ سُعُرٍ.«و گفتند:آيا ما از بشرى از جنس خود پيروى كنيم؟!اگر چنينكنيم در گمراهى و جنون خواهم بود»قمر٢٤/.