كلمات:سيصلون و نصليه و نصليهم(نساء١٠/،٣٠،٥٦)و نيز يصلى(اسراء ١٨)واِصْلَوْهَا(يس ٦٤)وتَصْلىٰ(غاشيه٤/)همه از مادّۀ«صلى»گرفته شده و به همان معنى فوق آمده‌اند[*].

(ج ٣٤٣/١٠،ج ٢٣٣/٢٦.)

تَصْطَلُونَ:(نمل٧/.)[**]

از«اصطلاء»و در اصل از مادّۀ«صلى»(بر وزن سعى)گرفته شده و به معنى«گرم شدن با آتش»است.آيۀ مورد بحث در شرح ماجراى حركت موسى در طريق مصر است و اين در همان شبى بود كه موسى با همسرش دختر شعيب در طريق مصر در بيابانى تاريك و ظلمانى گرفتار آمد،راه را گم كرد و باد و طوفان وزيدن گرفت و در همين حال درد وضع حمل به همسرش دست داد،موسى احساس شديدى به افروختن آتش و استفاده از گرماى آن مى‌كرد،ولى در آن بيابان چيزى پيدا نبود،همين‌كه شعله آتشى را از دور ديد خوشحال شد و آن را دليل بر وجود انسان يا انسانهايى گرفت و گفت مى‌روم،يا براى شما خبرى بياورم و يا شعلۀ آتشى كه با آن گرم شويد.(ج ٤٠٥/١٥.)

صالِ الجَحيم:(صافات١٦٣/.)[***]

در اصل«صالى»به صورت اسم فاعل بوده،و معمولا هنگامى كه صيغۀ اسم فاعل را در مورد موجود عاقلى به كار مى‌برند مفهومش انجام كارى از روى اراده و اختيار است،همانند «قاتل»و«جالس»و«ضارب»،بنابراين«صٰالِ الْجَحِيمِ»يعنى كسى كه مايل است خود را به آتش دوزخ بسوزاند و به اين ترتيب راه عذر را بر همۀ منحرفان مى‌بندد.

تعجب از بعضى مفسران معروف است كه آيۀ مورد بحث را(با توجه به ما قبل آن)چنين معنى كرده‌اند:

«شما نمى‌توانيد كسى را بفريبيد،مگر آنها كه مقدر شده جهنمى باشند!».

براستى اگر معنى آيه اين است پيامبران براى چه آمده‌اند؟كتابهاى آسمانى به چه منظور

[*]كلمات مذكور در تفسير نمونه آمده است:جلد ٢٨١/٣ و ٣٥٧ و ٤٢٦،جلد ٦٤/١٢،جلد ٤٣٠/١٨،جلد ٤١٦/٢٦.

[**]...أَوْ آتِيكُمْ بِشِهٰابٍ قَبَسٍ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ.«[هنگامى كه موسى به خانواده خود گفت:من آتشى از دور ديدم(همين‌جا توقف كنيد)من بزودى خبرى براى شما مى‌آورم]يا شعلۀ آتشى تا گرم شويد»نمل٧/.

[***]إِلاّٰ مَنْ هُوَ صٰالِ الْجَحِيمِ.«مگر آنها كه مى‌خواهند در آتش دوزخ بسوزند»صافات١٦٣/.