شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٧٧ - مَسْكُوب (واقعه٣١/ )
وجود دارد كه به نام«سقاية العباس»معروف است گويا در آنجا ظرف بزرگى مىگذاردند كه حاجيان از آن آب بر مىداشتند.
از تواريخ چنين بر مىآيد كه قبل از اسلام منصب«سقاية الحاج»در رديف منصب كليددارى خانه كعبه و از مهمترين مناصب محسوب مىشد.(ج ٣٢٣/٧.)
سِقاية يا صُواع:(يوسف٧٠/[*]و ٧٢.)[**]
در آيات مورد بحث،گاهى«سقايه»(ظرف آبخورى)تعبير به«صواع»(پيمانه)شده است و منافاتى ميان اين دو نيست،زيرا چنين به نظر مىرسد كه اين پيمانه در آغاز ظرف آبخورى«ملك»بوده است.
مفسران در خصوصيات اين ظرف مطالب زيادى دارند،بعضى گفتهاند از نقره بوده،بعضى گفتهاند از طلا،و بعضى اضافه كردهاند كه جواهرنشان بوده است و در بعضى روايات غير معتبر نيز اشارهاى به اين گونه مطالب شده است،اما هيچيك دليل روشنى ندارد.
آنچه مسلم است پيمانهاى بوده كه روزى پادشاه مصر از آن آب مىنوشيده و سپس تبديل به پيمانه شده است.(ج ٤١/١٠.)
س ك ب
مَسْكُوب:(واقعه٣١/.)[***]
اسم مفعول(ريخته شده)از مادّۀ«سكب»(بر وزن كبك)در اصل به معنى«ريزش»است و از آنجا كه ريزش آب از بالا به پايين به صورت آبشار بهترين مناظر را ايجاد مىكند،زمزمههاى آن گوش جان را نوازش مىدهد و منظرۀ آن چشم را فروغ مىبخشد،اين امر يكى از مواهب بهشتيان قرار داده شده است.(ج ٢٢٢/٢٣.)
[*]فَلَمّٰا جَهَّزَهُمْ بِجَهٰازِهِمْ جَعَلَ السِّقٰايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ...«و هنگامى كه بارهاى آنها را بست ظرف آبخورى ملك رادربار برادرش قرار داد...»يوسف٧٠/.
[**]قٰالُوا نَفْقِدُ صُوٰاعَ الْمَلِكِ...«(گفتند چه چيز گم كردهايد)گفتند پيمانه ملك را...»يوسف٧٢/.
[***]وَ مٰاءٍ مَسْكُوبٍ.«و در كنار آبشارها»واقعه٣١/.