شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٢٣ - روح و ريحان (واقعه٨٩/ )
«روح الامين قرآن را نازل كرده است»(نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ)شعراء١٩٣/.
آرى اين «روح الامين» قرآن را بر قلب پيامبر اكرم(ص)از سوى پروردگار نازل كرد تا مردم را انذار كند.
بديهى است اگر آن فرشتۀ وحى و آن«روح امين پروردگار»،قرآن را از سوى خداوند نياورده بود اين چنين درخشان و پاك و خالى از آلودگى به خرافات و اباطيل نبود.(ج ٣٤٦/١٥.)
روح و ريحان:(واقعه٨٩/.)[*]
«روح»(بر وزن قول)،آنگونه كه علماى لغت گفتهاند در اصل به معنى«تنفس»و «ريحان»به معنى«شىء يا گياه خوشبو»است،سپس اين واژه به هر چيزى كه مايۀ حيات و راحتى است گفته شده،همان گونه كه«ريحان»به هرگونه نعمت و روزى خوب و فرحزا اطلاق مىشود،بنابراين «روح»و«ريحان»الهى شامل تمام وسايل راحتى و آرامش انسان و هرگونه نعمت و بركت الهى مىشود.
و به تعبير ديگر مىتوان گفت:«روح»اشاره به تمام امورى است كه انسان را از ناملايمات رهايى مىبخشد تا نفسى آسوده كشد و امّا«ريحان»اشاره به مواهب و نعمتهايى است كه بعد از رفع ناملايمات عايد انسان مىشود.
مفسران اسلامى تفسيرهاى متعددى براى اين دو واژه ذكر كردهاند كه شايد بالغبر ده تفسير شود.
گاه گفتهاند:«روح»به معنى«رحمت»است و«ريحان»هر شرافت و فضيلتى را شامل مىشود.
و گاه گفتهاند:«روح»نجات از آتش دوزخ است و«ريحان»دخول در بهشت،و گاه «روح»را به معنى آرامش در قبر و«ريحان»را در بهشت دانستهاند.
گاه«روح»را به معنى«كشف الكروب»(بر طرف ساختن ناراحتيها)و«ريحان»را به معنى«غفران الذّنوب»(آمرزش گناهان)تفسير كردهاند.
و گاه«روح»را به معنى«انظر الى وجه اللّه»و«ريحان»را«استماع كلام اللّه»شمردهاند و مانند اينها.
[*]فَرَوْحٌ وَ رَيْحٰانٌ وَ جَنَّةُ نَعِيمٍ.«در روح و ريحان و بهشت پرنعمت است»واقعه٨٩/.