شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦١٨ - صالح (هود٤٦/ )
« هركس چنين پندارد كه از وصيّت موصى به وارث او ستمى رفته است و به اصلاح آن پردازد بر او گناهى نيست اگرچه به خطا رفته باشد(چه آنكه قصد نيكانديشى داشته)...»[*]بقره١٨٢/.
بنابراين استثناء تنها مربوط به مواردى است كه وصيت به طور شايسته صورت نگرفته، فقط در اينجاست كه وصى حق تغيير و اصلاح دارد،البته اگر وصيتكننده زنده است مطالب را به او گوشزد كند تا تغيير دهد و اگر از دنيا رفته شخصا اقدام به تغيير مىكند.(ج ٦١٧/١.)
صُلْح:(نساء١٢٨/.)[**]
اسم است از«مصالحة»به معنى«آشتى»است و به عبارت ديگر،يكى يا هر دو نفر از پارهاى از حقوق خود چشمپوشى كنند.
آيه مىگويد:«هرگاه زنى از طغيان و سركشى يا اعراض شوهرش،بيم داشته باشد مانعى ندارد با هم صلح كنند(و زن يا مرد از پارهاى از حقوق به خاطر صلح صرف نظر كنند)و صلح بهتر است...»(وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ)نساء١٢٨/.
از آنجا كه گذشت كردن زن از قسمتى از حقوق خود،روى رضايت و طيب خاطر انجام شده،و اكراهى در ميان نبوده است،گناهى ندارد و تعبير به«لا جناح»در آيۀ مورد بحث اشاره به همين حقيقت است.
ضمنا از آيه،دو مسئله فقهى استفاده مىشود:نخست اين كه احكامى مانند تقسيم ايام هفته در ميان دو همسر،جنبۀ حق دارد نه حكم،و لذا زن مىتواند با اختيار خود از اين حق به طور كلى يا به طور جزئى صرف نظر كند،ديگر اين كه عوض صلح،لازم نيست مال بوده باشد،بلكه مىتواند«اسقاط حقى»عوض صلح واقع شود.
سپس براى تأكيد موضوع مىفرمايد:«به هر حال صلح كردن بهتر است».(ج ١٥٠/٤-١٥١.)
صالح:(هود٤٦/.)[***]
اسم فاعل به معنى«نيكوكار،شايسته»(ضد فاسد و ضد طالح)است.
[*]ترجمۀ مرحوم الهى قمشهاى.
[**]وَ إِنِ امْرَأَةٌ خٰافَتْ مِنْ بَعْلِهٰا نُشُوزاً أَوْ إِعْرٰاضاً فَلاٰ جُنٰاحَ عَلَيْهِمٰا أَنْ يُصْلِحٰا بَيْنَهُمٰا صُلْحاً وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ...نساء١٢٨/.
[***]قٰالَ يٰا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صٰالِحٍ...هود٤٦/.