«كسى كه اطاعت فرمان نماز نكند نمازش نماز نيست و اطاعت نماز آن است كه نهى آن را از فحشاء و منكر به كار بندد[٢]» ٣.و در حديث ديگرى از همان بزرگوار چنين مى‌خوانيم:

جوانى از انصار نماز را با پيامبر(ص)ادا مى‌كرد،اما با اين حال آلودۀ گناهان زشتى بود، اين ماجرا را به پيامبر(ص)عرضه داشتند،فرمود:

«سرانجام نمازش روزى او را از اين اعمال پاك مى‌كند»[٣].

٤.اين اثر نماز به قدرى اهميت دارد كه در بعضى از روايات اسلامى به عنوان معيار سنجش نماز مقبول و غير مقبول از آن ياد شده،چنان كه امام صادق(ع)مى‌فرمايد:«كسى كه دوست دارد ببيند آيا نمازش مقبول درگاه الهى شده يا نه،بايد ببيند آيا اين نماز،او را از زشتيها و منكرات بازداشته يا نه،به همان مقدار كه بازداشته نمازش مقبول است»[٤].

اگرچه نماز چيزى نيست كه فلسفه‌اش بر كسى مخفى باشد،ولى دقت در متون آيات و روايات اسلامى ما را به اين نتيجه مى‌رساند كه:

روح و اساس و هدف و پايه و بالاخره فلسفه نماز همان ياد خداست،همان«ذكر اللّه» است،البته ذكرى كه مقدمۀ فكر،و فكرى كه انگيزه عمل بوده باشد،بنابراين چه چيز مهم‌تر از اين كه انسان هر صبح و شام رابطه و پيوند خود را با خدا تجديد كند،با او به راز و نياز برخيزد و به ياد عظمت او و مسئوليتهاى خويش بيفتد و در پرتو اين كار،گرد و غبار و زنگار گناه را از دل‌وجان بشويد و با پيوستن قطرۀ وجود خود به اقيانوس بيكران هستى حق،مايه بگيرد،آرى نماز همۀ اين بركات و آثار را دارد[**].(ج ١٠٤/٤،ج ١٨٩/١٠،ج ١٧٤/١٣،ج ٢٨٤/١٦ به بعد)

*)متن احاديث مورد بحث در تفسير نمونه آمده است(ج ٢٨٦/١٦.)

١ و ٢ و ٣ و ٤) مجمع البيان،ذيل آيۀ ٤٥ سورۀ عنكبوت(توجه شود كه حديث دوم،اشعار به نهى تشريعى دارد.)

[**] پيرامون«نماز»اين فرضيۀ دينى و حياتبخش،بحث و گفتگو فراوان شده است،ما در اين جا با رعايت اختصار بهشرح قسمتى از مباحث پرداختيم،براى كسب اطلاع بيشتر مى‌توانيد به تفسير نمونه،مجلدات زير مراجعه فرماييد:جلد اول،صفحه ٧٣(ارتباط با خدا).جلد دوم،صفحه ١٤٦ به بعد(پيرامون اهميّت نماز،به‌ويژه«نماز وسطى»يا«نماز