شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٤٢ - زُحْزِحَ (آل عمران١٨٥/ )
(بن يامين)به جستجو برخيزند و مواد غذايى در درجۀ بعد قرار داشت،به اين گفتار چندان توجه نكردند و نخست از عزيز مصر تقاضاى مواد غذايى كردند،شايد به اين علت بود كه چندان اميدى به پيدا شدن يوسف نداشتند و يا به اين علت كه آنها فكر كردند بهتر است خود را به همان چهرۀ خريداران مواد غذايى كه طبيعىتر است در آورند و تقاضاى آزاد ساختن برادر را تحت الشعاع قرار دهند تا تأثير بيشترى در عزيز مصر داشته باشد.(ج ٥٩/١٠.)
ز ح ز ح
زُحْزِحَ:(آل عمران١٨٥/.)[*]
از مصدر رباعى مجرد[زحزحة]به معنى«دور گردانيدن»و در اصل به اين معنى است كه انسان خود را از تحت تأثير جاذبه و كشش چيزى تدريجا خارج و دور سازد[**].
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«...آنها كه از تحت جاذبۀ آتش(دوزخ)دور شدند و به بهشت وارد گشتند نجات يافته و به سعادت نايل شدهاند...» جملۀ فوق مىگويد:كسانى كه از تحت تأثير جاذبۀ آتش دوزخ دور شوند و داخل در بهشت گردند،نجات يافته،و محبوب و مطلوب خود را پيدا كردهاند.
گويا دوزخ با تمام قدرتش انسانها را بهسوى خود جذب مىكند و راستى عواملى كه انسان را بهسوى آن مىكشاند جاذبۀ عجيبى دارند.آيا هوسهاى زودگذر،لذات جنسى نامشروع،مقامها و ثروتهاى غير مباح،براى هر انسانى جاذبه ندارد؟ ضمنا از اين تعبير استفاده مىشود كه اگر مردم نكوشند و خود را از تحت جاذبۀ اين عوامل فريبنده،دور ندارند تدريجا بهسوى آن جذب خواهند شد،امّا آنها كه با تربيت و تمرين و آموزش و پرورش،خود را تدريجا كنترل مىكنند و به مقام نفس مطمئنّه(روح آرام شده)مىرسند نجاتيافتگان واقعى محسوب مىشوند و احساس امنيت و آرامش مىكنند.(ج ٢٠١/٣.)
[*]...فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النّٰارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فٰازَ...آل عمران١٨٥/.
[**] اسم فاعل آن«مزحزح»كه در آيۀ ٩٦ سورۀ بقره آمده است.