شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٩ - شمال (كهف١٨/ )
«و از شتر دو زوج،و از گاو دو زوج(براى شما آفريد)بگو كداميك از اينها را خدا حرام كرده است؟نرها را يا مادهها را؟و يا آنچه رحم مادهها را در بر گرفته؟...» از آنجا كه حكم به حلال بودن يا حرام بودن اين حيوانات تنها به دست خداوندى است كه آفرينندۀ آنها و آفريدگار بشر و تمام جهان هستى است،بنابراين كسى كه ادعاى تحليل يا تحريم كند،يا بايد از طريق گواهى عقل باشد و يا شخصا وحى بر او نازل گردد،و يا به هنگام صدور اين فرمان از ناحيۀ پيغمبر(ص)حضور داشته باشد،در حالى كه هيچگونه دليل علمى و عقلى براى تحريم اين حيوانات در اختيار مشركان نبود.(ج ١٠/٦.)
شمال:(كهف١٨/.)[*]
بر وزن«شتاب»به معنى«چپ»است(ضد يمين)كه به معنى«راست»است.آيۀ مورد بحث بخشى از داستان اصحاب كهف را بازگو مىكند،آنجا كه در غار به خواب فرورفته بودند، مىگويد:
«(اگر به آنها نگاه مىكردى)مىپنداشتى بيدارند،در حالى كه در خواب فرورفته بودند و ما آنها را به سمت راست و چپ[شمال]مىگردانديم...»(وَ نُقَلِّبُهُمْ ذٰاتَ الْيَمِينِ وَ ذٰاتَ الشِّمٰالِ)كهف١٨/.
اين نشان مىدهد كه خواب آنها يك خواب عادى و معمولى نبود،گويى چشمان آنها كاملا باز بوده است،درست همانند يك انسان بيدار،اين حالت استثنايى شايد براى آن بوده كه حيوانات موذى به آنها نزديك نشوند،چرا كه از انسان بيدار مىترسند و يا به خاطر اين كه منظرۀ رعبانگيزى پيدا كنند كه هيچ انسانى جرأت نكند به آنها نزديك شود و اين خود يك سپر حفاظتى براى آنها بوده است.
و نيز براى اين كه براثر گذشت ساليان دراز از اين خواب طولانى،اندام آنها نپوسد«ما آنها را به سمت راست و چپ گردانديم»تا خون بدنشان در يك جا متمركز نشود و فشار و سنگينى در يكزمان طولانى روى عضلاتى كه بر زمين قرار داشتند اثر زيانبار نگذارد.
در آيۀ ٤١ سورۀ واقعه[**]،از كيفرهاى دردناك«اصحاب شمال»گفتگو شده است،آنجا كه مىفرمايد:
[*]وَ تَحْسَبُهُمْ أَيْقٰاظاً وَ هُمْ رُقُودٌ وَ نُقَلِّبُهُمْ ذٰاتَ الْيَمِينِ وَ ذٰاتَ الشِّمٰالِ...كهف١٨/.
[**]وَ أَصْحٰابُ الشِّمٰالِ مٰا أَصْحٰابُ الشِّمٰالِ.واقعه٤١/.