آيۀ مورد بحث اشاره به انسانهاى تربيت نايافته و خودرو و بى‌ارزش دارد به اين معنى كه ضعف آنها در اين است آنگاه كه در ناز و نعمت فرومى‌روند ،چنان خودباختگى و غرور و تكبر بر آنها چيره مى‌شود كه همه چيز را فراموش مى‌كنند،چنان كه قرآن مى‌گويد«و اگر نعمتهايى بعد از ناراحتيها به اين انسان برسد چنان از خود مغرور مى‌شود كه مى‌گويد ديگر همۀ مشكلات و ناراحتيهاى من برطرف شد و هرگز بازنخواهدگشت و به‌همين‌جهت شادى و سرور بى‌حساب و فخرفروشى و غرور بى‌جا سر تا پاى او را فرامى‌گيرد آن‌چنان كه از شكر نعمتهاى پروردگار غافل مى‌شود»هود١٠/.

احتمال ديگرى در تفسير اين آيه در جملۀ«ذَهَبَ السَّيِّئٰاتُ عَنِّي»نيز هست و آن اين كه هنگامى كه اين گونه اشخاص گرفتار شدايدى مى‌شوند و سپس به لطف پروردگار شدايد جاى خود را به نعمتها مى‌دهد،آنها مى‌گويند شدايد گذشته،كفارۀ گناهان ما بود و تمام معاصى ما با آن شسته شد ما ديگر پاك و پاكيزه شديم!و از مقربان درگاه خدا محسوب مى‌شويم و به همين دليل نيازى به توبه و بازگشت به درگاه او نداريم!(ج ٣١/٩-٣٢).

ذَهَب:(توبه /٣٤.)[*]

به معنى«طلا»و واژۀ«فضَّة»كه در همين آيه آمده به معنى«نقره»است،بعضى از دانشمندان(به نقل از طبرسى در مجمع البيان)دربارۀ اين دو لغت تعبير جالبى كرده‌اند و گفته‌اند:

اين كه به«طلا»ذَهَب گفته مى‌شود براى آن است كه بزودى از دست مى‌رود و بقايى ندارد(در قبل گفتيم كه مادّۀ«ذهاب»در لغت به معنى«رفتن»است)و اين كه به«نقره»فضَّه گفته مى‌شود به خاطر آن است كه بزودى پراكنده و متفرق مى‌شود(انفضاض در لغت به معنى«پراكندگى» است).

آيۀ مورد بحث مى‌گويد:

«...و آنها را كه طلا و نقره را گنجينه(و ذخيره و پنهان)مى‌سازند و در راه خدا انفاق نمى‌كنند،به مجازات دردناك بشارت ده»توبه٣٤/.

اكنون براى پى بردن به چگونگى حال اين گونه ثروتها همين نامگذارى آنها كافى است! آيۀ فوق صريحا ثروت‌اندوزى و گنجينه‌سازى اموال را تحريم كرده است و به مسلمانان دستور

[*]...وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لاٰ يُنْفِقُونَهٰا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذٰابٍ أَلِيمٍ.توبه٣٤/.