شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠ - دَمْدَم (الشمس١٤/ )
مرحوم شيخ طوسى در«امالى»از ابن عباس از پيامبر اسلام(ص)نقل مىكند:
«هنگامى كه به آسمان معراج كردم آنچنان به ساحت قدس پروردگارم نزديك شدم كه ميان من و او فاصلۀ قوسين يا كمتر بود!»[١].
مرحوم صدوق در«علل الشرائع»همين مضمون را از هشام بن حكم از امام موسى بن جعفر(ع)نقل كرده است كه پيامبر به معراج برده شد و فاصلۀ او از ساحت قدس پروردگارش بهاندازۀ قوسين يا كمتر بود حجابى از حجابها از برابر ديدگان او برداشته شد!»[٢]در تفسير على بن ابراهيم نيز آمده است:ثُمَّ دَنىٰ«سپس نزديك شد،يعنى رسول خدا به پروردگار متعال!»[٣]اين معنى در روايات متعدد ديگرى نيز آمده است و ناديده گرفتن اينهمه روايات ممكن نيست.[*](ج ٤٨٥/٢٢ و ٤٨٩.)
د م د م
دَمْدَم:(الشمس١٤/.)[**]
از«دَمْدَمَة»گرفته شده،گاه به معنى«هلاك كردن»آمده است و گاه به معنى«عذاب و مجازات كامل»و گاه به معنى«كوبيدن و نرم كردن»و گاه به معنى«ريشه كن ساختن»و گاه به معنى«خشم و غضب كردن و يا احاطه كردن و فراگير شدن[***]»و همۀ اين معانى در آيۀ مورد بحث كه مىگويد:
«...پروردگارشان آنها را(قوم ثمود را)به خاطر گناهى كه مرتكب شده بودند در هم كوبيد و سرزمينشان را صاف و مسطح كرد»صادق است،چرا كه اين عذاب گسترده از خشم الهى سرچشمه مىگرفت و همۀ آنها،يعنى قوم ثمود را براثر تكذيب و نافرمانىشان در هم كوبيد و نرم كرد و ريشه كن ساخت.(ج ٥٨/٢٧.)
[١]نور الثقلين،ج ١٤٩/٥.
[٢] همان مأخذ،در همان جا.
[٣] همان مدرك،ص ١٤٨.
*) براى توضيح و كسب اطلاع بيشتر،به تفسير نمونه،جلد ٢٢،صفحه ٤٨٥ به بعد رجوع فرماييد.
[**]...فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوّٰاهٰا.الشمس١٤/.
[***] مفردات راغب،لسان العرب و مجمع البيان و كتب تفسير ديگر.