شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٠١ - رواكد (شورى٣٣/ )
ساقۀ سبز،دانههاى روى هم چيده،(همانند خوشه گندم و ذرت)بيرون آورديم»(نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرٰاكِباً)انعام٩٩/.
يعنى دانههايى كه بر سر يكديگر سوار شدهاند كه اغلب دانههاى غذايى اين چنين هستند.
(ج ٣٧٠/٥.)
رَكْب:(انفال٤٢/.)[*]
چنان كه«قاموس قرآن»مىگويد،جمع راكب به معنى«شتر سواران»است و در آيۀ مورد بحث كنايه از كاروان قريش است.آيه مىگويد:
«در آن هنگام شما در طرف پايين بوديد و آنها در طرف بالا(و از اين نظر دشمن بر شما برترى داشت)و كاروان(قريش)پايينتر از شما بود(و دسترسى به آنها ممكن نبود)...»(وَ الرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ)انفال٤٢/.
در آيۀ ٦ سورۀ حشر[**]به واژۀ«ركاب»به كسر راء بر مىخوريم كه از مادّۀ«ركوب»گرفته شده و معمولا به«شتر سوارى»اطلاق مىشود،همچنين كلمۀ«ركوب»به فتح راء كه در آيۀ ٧٢ سوره يس[***]آمده است به معنى مركب و هر چيزى است كه برآن بنشينند.(ج ١٨٨/٧، ج ٤٤٧/١٨،ج ٥٠٣/٢٣.)
ر ك د
رواكد:(شورى٣٣/.)[****]
جمع«راكده»در اصل از«ركود»گرفته شده و به معنى«بازايستادن ،ساكن و متوقف شدن»است.
آيۀ مورد بحث به بيان آيات و نشانههاى پروردگار و دلايل توحيد مىپردازد و مىگويد:
«اگر خداوند اراده كند باد را ساكن مىسازد تا كشتيها بر پشت دريا ساكن و متوقف شوند...» شورى٣٣/.
[*]إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيٰا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوىٰ وَ الرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ...انفال٤٢/.
[**]وَ مٰا أَفٰاءَ اللّٰهُ عَلىٰ رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمٰا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لاٰ رِكٰابٍ...«آنچه را خدا و رسولش از آنها(از يهود)بازگرداند چيزى است كه شما براى به دست آوردن آن(زحمتى نكشيديد)نه اسبى تاختيد و نه شترى...»حشر٦/.
[***]وَ ذَلَّلْنٰاهٰا لَهُمْ فَمِنْهٰا رَكُوبُهُمْ وَ مِنْهٰا يَأْكُلُونَ.«چهار پايان را رام ايشان ساختيم،هم مركب آنان از آن است و هم ازآن تغذيه مىكنند»يس٧٢/.
[****]إِنْ يَشَأْ يُسْكِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَوٰاكِدَ عَلىٰ ظَهْرِهِ...شورى٣٣/.