شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥١ - زَكّ١٦٤٨ اها (شمس٩/ )
ازدواج كرده بود[*].زكريّا سرپرستى مريم(ع)را برعهده داشت و هروقت به غرفۀ وى مىرفت طعام و ميوۀ تازه مىديد،سالها بر عمر زكريا گذشت و برف پيرى بر سرش نشست،اما هنوز فرزندى نداشت و ازسوىديگر همسرى عقيم و نازا داشت.
او در آرزوى فرزندى بود كه بتواند برنامههاى الهى او را تعقيب كند و كارهاى تبليغيش نيمه تمام نماند و فرصت طلبان بعد از او بر معبد بنى اسرائيل و اموال و هداياى آنكه بايد صرف راه خدا مىشد پنجه نيفكنند.
در اين هنگام با تمام قلب به درگاه خدا روى آورد،تقاضاى فرزند صالح و برومندى كرد و با دعايى كه توأم با نهايت ادب بود خدا را خواند و عرض كرد:
...رَبِّ لاٰ تَذَرْنِي فَرْداً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوٰارِثِينَ.«...پروردگار من!مرا تنها مگذار(و فرزند برومندى به من عطا كن)و تو بهترين وارثانى»انبياء٨٩/.
نخست از«ربّ»شروع كرد،همان پروردگارى كه از نخستين لحظات زندگى،لطفش شامل انسان مىشود،سپس با تعبير«لا تذرنى»كه از مادّۀ«وذر»(بر وزن مرز)به معنى ترك كردن چيزى به خاطر كمى و بىاعتنايى آمده،اين حقيقت را بازگو كرد كه اگر تنها بمانم فراموش خواهم شد،نه من كه برنامههاى من نيز به دست فراموشى سپرده مىشود و سرانجام با جملۀ«وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوٰارِثِينَ»اين حقيقت را بازگو كرد كه من مىدانم اين دنيا دار بقا نيست،و نيز مىدانم تو بهترين وارثانى،ولى از نظر عالم اسباب دنبال سببى مىگردم كه مرا به هدفم رهنمون شود.
خداوند اين دعاى خالص و سرشار از عشق به حقيقت را اجابت كرد و خواستۀ او را تحقق بخشيد آنچنان كه مىفرمايد«ما دعوت او را اجابت كرديم و يحيى را به او بخشيديم(و براى رسيدن به اين مقصود)همسر نازاى او را اصلاح و قادر به آوردن فرزند كرديم»(فَاسْتَجَبْنٰا لَهُ وَ وَهَبْنٰا لَهُ يَحْيىٰ وَ أَصْلَحْنٰا لَهُ زَوْجَهُ)انبياء٩٠/.(ج ٤٩٠/١٣-٤٩١.)
ز ك و
زَكّٰاها:(شمس٩/.)[**]
از«تزكية»گرفته شده و در اصل چنان كه«راغب»در مفردات آورده به معنى«نمو و رشد دادن»است،ولى مفسران در معناى«تزكيه»نيز تفسيرهاى گوناگون و معانى وسيعى ذكر
[*]المختصر،ج ٣٤/١.
[**]قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكّٰاهٰا« هركس نفس خود را تزكيه كرده،رستگار شده»شمس٩/.