شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٧ - صَرَّفْن١٦٤٨ ا (اسراء٤١/ )
تنههاى پوسيده و تو خالى درختان نخل»حاقه٧/.
چه تشبيه جالبى كه هم بزرگى قامت آنها را مشخص مىكند و هم ريشه كن شدن آنها را و هم تو خالى بودن در برابر عذابهاى الهى به گونهاى كه تندباد آنها را به آسانى جابجا مىكرد.
(ج ٤٣٩/٢٤.)
ص ر ف
صَرَفَ:(توبه١٢٧/.)[*]
در اصل از مادّۀ«صرف»(بر وزن حرف)به معنى«گردانيدن»و يا به معنى برگردانيدن چيزى از حالتى به حالت ديگر است.اين آيه سخن را دربارۀ منافقان ادامه مىدهد و مىگويد:
«...خداوند قلوبشان را(به خاطر لجاجت و عناد و به خاطر گناهانشان)از حق منصرف ساخته،چرا كه آنها افراد بىفكر و بىدانشند»(صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوبَهُمْ)توبه١٢٧/.
در مورد جملۀصَرَفَ اللّٰهُ قُلُوبَهُمْ،مفسران دو احتمال دادهاند:نخست اين كه جملۀ خبريه باشد،ديگر اين كه جملۀ انشائيّه و به معنى نفرين باشد،يعنى خداوند دلهاى آنها را از حق منصرف كند،ولى احتمال اول نزديكتر به نظر مىرسد.(ج ٢٠٤/٨-٢٠٥.)
صَرَّفْنٰا:(اسراء٤١/.)[**]
از«تصريف»و در اصل از مادّۀ«صرف»به معنى«تغيير دادن و دگرگون ساختن»و يا منتقل ساختن چيزى از حالتى به حالت ديگر و نيز به اشكال مختلف در آوردن است و مخصوصا با توجه به اين كه از باب«تفعيل»است،معنى كثرت را نيز در بر دارد.
آيۀ مورد بحث مىگويد:«ما،در اين قرآن انواع بيانات مؤثر را آورديم تا شايد متذكر شوند...»اسراء٤١/.
از آنجا كه بيانات قرآن درزمينۀ اثبات توحيد و نفى شرك،گاهى در لباس استدلال منطقى،گاهى فطرى،زمانى در شكل تهديد،گاهى تشويق و خلاصه از انواع طرق و فنون
[*]...صَرَفَ اللّٰهُ قُلُوبَهُمْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاٰ يَفْقَهُونَ.توبه١٢٧/.
[**]وَ لَقَدْ صَرَّفْنٰا فِي هٰذَا الْقُرْآنِ لِيَذَّكَّرُوا...اسراء٤١/.