شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٠٢ - اَرْكَسَهُمْ (نساء٨٨/ )
آرى،حركت بادها و جريان كشتيها و آفرينش درياها و نظام و هماهنگى مخصوصى كه بر اين امور حكمفرماست نشانههاى گوناگونى براى ذات پاك اوست.
مىدانيم وزش بادها در درجۀ اول به خاطر تفاوت درجۀ حرارت در دو نقطۀ روى زمين است،زيرا هوا براثر حرارت منبسط مىشود سپس به طرف بالا حركت مىكند و به همين دليل از يكسو فشار بر هواى اطراف مىآورد و آنها را متحرك مىسازد و ازسوىديگر هنگامى كه به سمت بالا حركت كند جاى خود را به هواى اطراف مىدهد،اگر خداوند فقط اين خاصيت انبساط را از آن بگيرد سكون و سكوتى مرگبار برآن حاكم مىشود و كشتيهاى بادبانى بىحركت بر صفحۀ اقيانوسها حيران و سرگردان مىمانند.(ج ٤٥١/٢٠-٤٥٢.)
ر ك ز
ركز:(مريم٩٨/.)[*]
به كسر راء،به معنى«صداى آهسته»است و به چيزهايى كه در زير زمين پنهان مىكنند «ركاز»گفته مىشود.
آيۀ مورد بحث به عنوان دلدارى به پيامبر(ص)و مؤمنان و نيز به عنوان تهديد و هشدار به همۀ دشمنان عنود و لجوج مىگويد:
«چه بسيار اقوام بىايمان و گنهكارى را قبل از آنها هلاك و نابود كرديم،آيا احدى از آنها را احساس مىكنى يا كمترين صدايى از آنان مىشنوى؟»(وتَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزاً)مريم٩٨/.
آيۀ فوق مىگويد:اين اقوام ستمگر و دشمنان سرسخت حق و حقيقت آنچنان در هم كوبيده شدند كه حتى صداى آهستهاى از آنان به گوش نمىرسد.(ج ١٤٧/١٣.)
ر ك س
اَرْكَسَهُمْ:(نساء٨٨/.)[**]
از مادّۀ«ركس»(بر وزن مكث)به معنى«وارونه كردن چيزى و آن را با سر بر زمين گذاردن»است و به معنى«بازگرداندن »نيز آمده است.
[*]وَ كَمْ أَهْلَكْنٰا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هَلْ تُحِسُّ مِنْهُمْ مِنْ أَحَدٍ أَوْ تَسْمَعُ لَهُمْ رِكْزاً.مريم٩٨/.
[**]...وَ اللّٰهُ أَرْكَسَهُمْ بِمٰا كَسَبُوا...«...خداوند به خاطر اعمالشان،(افكار)آنها را بكلى وارونه كرده است...»نساء٨٨/