شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥٥ - اَسْر (هود٨١/ )
هنگام طلوع آفتاب بهسوى سرزمين منى روان مىشوند،و اين تفسير در رواياتى كه از معصومين نقل شده نيز آمده است[١].(ج ٤٤٦/٢٦.)
اَسْرىٰ:(اسراء١/.)[*]
در لغت عرب به معنى«سفر شبانه»است(اسراء:به شب رفتن و به باء نيز متعدى مىشود)، در حالى كه كلمۀ«سير»به مسافرت در روز گفته مىشود.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«پاك و منزه است خدايى كه بندهاش را در يك شب از مسجد الحرام به مسجد الاقصى كه گرداگردش را پربركت ساختيم برد،تا آيات خود را به او نشان دهيم...»اسراء١/.
اين آيه از مسئله«اسراء»يعنى سفر شبانۀ پيامبر(ص)از مسجد الحرام به مسجد اقصى (بيت المقدس)كه مقدمهاى براى معراج بوده است سخن مىگويد.
اين سفر كه در يك شب و مدت كوتاهى صورت گرفته،حدّ اقل در شرايط آن زمان از طرق عادى بههيچوجه امكانپذير نبوده و جنبۀ اعجاز داشته و كاملا خارقالعاده بوده است.
جملۀ«اسرى»در اين آيه نشان مىدهد كه اين سفر،شبهنگام واقع شده،زيرا همانطور كه اشاره شد«اسراء»در لغت،به معنى«سفر شبانه»آمده است.(ج ٧/١٢ و ٨.)
اَسْر:(هود٨١/.)[**]
از«اسراء»گرفته شده و به معنى«حركت در شب»است،آيۀ مورد بحث دربارۀ گفتگوى فرشتگان خدا(ميهمانان لوط)با حضرت لوط(ع)است كه به او گفتند:
«...در دل شب(در تاريكى)خانوادهات را با خود بردار و از اين سرزمين حركت كن...»(فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ)هود٨١/.
بنابراين ذكر«ليل»(شب)در اين آيه براى تأكيد بيشتر است و نيز كلمه«قطع»در آيه،به معنى تاريكى شب است اشاره به اين كه در آن هنگام كه پردههاى سياه شب در همه جا فروافتاده و اين قوم غافل(منظور قوم لوط است)يا در خوابند و يا مست شراب و هوسبازى،بىخبر
[١]نور الثقلين،ج ٥٧١/٥.
[*]سُبْحٰانَ الَّذِي أَسْرىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بٰارَكْنٰا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيٰاتِنٰا...اسراء١/.
[**]...فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ...هود٨١/.