شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣ - أدراكَ (حاقة٣/ )
است،يا پروردگارم زمانى براى آن قرار مىدهد؟»جن٢٥/.
اين علم مخصوص ذات پاك خداست و او خواسته از بندگانش مكتوم بماند تا موضوع امتحان و آزمون خلق كامل شود،چرا كه اگر بدانند دور است يا نزديك در هر دو صورت امتحان كم اثر خواهد بود.
به هر حال بارها در آيات قرآن مجيد به اين معنى برخورد مىكنيم كه هروقت سؤال از زمان قيامت مىشد پيغمبر اكرم(ص)اظهار بىاطلاعى مىفرمود و مىگفت:علم آن مخصوص خداست.[*]
در سورۀ لقمان،آيۀ ٣٤ به جملۀ«مٰا تَدْرى»بر مىخوريم كه از همان مادّۀ فوق گرفته شده است،اين آيه نيز سخن از علومى به ميان مىآورد كه مخصوص پروردگار است،مىگويد:
«آگاهى بر زمان قيام قيامت مخصوص خداست و اوست كه باران را نازل مىكند و آنچه در رحم مادران است مىداند و هيچكس نمىداند فردا چه مىكند...»(وَ مٰا تَدْرِي نَفْسٌ مٰا ذٰا تَكْسِبُ غَداً)لقمان٣٤/.
مجموع آيه پاسخ به سؤالاتى است كه در زمينه قيامت مطرح مىشود،همان سؤالاتى كه بارها مشركان قريش از پيامبر(ص)كردند و گفتند:مَتى هُوَ؟«روز قيامت كى خواهد بود؟» اسراء٥١/.
قرآن در پاسخ آنان مىگويد: هيچكس جز خدا،از لحظۀ قيام قيامت آگاه نيست و طبق صريح آيات ديگر،خداوند اين علم را از همه مخفى داشته است:إِنَّ السّٰاعَةَ آتِيَةٌ أَكٰادُ أُخْفِيهٰا...
«قيامت خواهد آمد و من مىخواهم آن را پنهان سازم...»طه١٥/.
تا هرگز غرور و غفلت دامان افراد را نگيرد.(ج ٩٣/١٧،ج ١٣٩/٢٥.)
أدراكَ:(حاقة٣/.)[**]
«ادراء»مصدر باب افعال به معنى«آگاه كردن»است و دربارۀ ريشه و مادّۀ اصلى آن در قبل سخن گفته شده است و امّا آيۀ مورد بحث دربارۀ عظمت روز قيامت سخن مىگويد، مىفرمايد:
[*]كلمۀ«ادرى»در قرآن مجيد چهار بار آمده است(به صورت:ما ادرى و ان ادرى)،آيات ١٠٩ و ١١١ سورۀ انبياء وآيۀ ٩ سورۀ احقاف و نيز آيۀ ٢٥ سورۀ جن.
[**]وَ مٰا أَدْرٰاكَ مَا الْحَاقَّةُ.حاقه٣/.