شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٥٨ - اَصْبَحْتُمْ (فصّلت٢٣/ )
ص ب ب
صَبّ:(عبس٢٥/.)[*]
به معنى«فروريختن آب است از طرف بالا»(لازم و متعدى است)و در آيۀ مورد بحث، منظور نزول باران است،مىگويد:«ما آب فراوانى از آسمان فروريختيم » آرى آب كه مهمترين مايۀ حيات است همواره به مقدار فراوان به لطف پروردگار از آسمان نازل مىشود و مىدانيم تمام نهرها و چشمهها و قناتها و چاههاى پرآب ،ذخاير آبى خود را از باران مىگيرند و مايه اصلى همۀ آنها باران است كه:
«اگر باران به كوهستان نبارد/به سالى دجله گردد خشك رودى»(ج ١٤٧/٢٦.)
ص ب ح
صَبَّحَهُم:(قمر٣٨/.)[**]
از مادّۀ«صبح»به معنى« سپيدهدم و بامداد كردن»است.در اين آيه اشارۀ كوتاه و تكاندهندهاى به داستان قوم لوط و عذاب وحشتناك اين جمعيت ننگين و گمراه ديده مىشود، همچنان كه آيه به صورت سربسته و فشرده به اين معنى اشاره مىكند،مىگويد:
«سرانجام صبحگاهان در اول روز عذابى مستمر و ثابت به سراغ آنها آمد» آرى در لحظاتى كوتاه همه چيز پايان گرفت و اثرى از آنها باقى نماند.(ج ٦٥/٢٣.)
اَصْبَحْتُمْ:(فصّلت٢٣/.)[***]
در اصل از مادّۀ«صبح»است و علاوه بر معنى«بامداد»به معنى«گشتن»نيز آمده و در آيۀ مورد بحث به معنى دوم است.همچنان كه در آيۀ ١٠٣ سورۀ آل عمران مىخوانيم:
...فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوٰاناً...«...و به بركت نعمت او برادر شديد...»
[*]أَنّٰا صَبَبْنَا الْمٰاءَ صَبًّا.عبس٢٥/.
[**]وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذٰابٌ مُسْتَقِرٌّقمر٣٨/.
[***]...فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخٰاسِرِينَ.«...و سرانجام از زيانكاران شديد»فصلت٢٣/.