شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٥٦ - صابئان كيانند؟(بقره٦٢/ )
عده در رديف مؤمنان و يهود و نصارى(در آيۀ مورد بحث)نيز دليل آن است كه اينان مردمى متدين به يكى از اديان آسمانى بوده و به خداوند و قيامت نيز ايمان داشتهاند و اين كه بعضى آنها را مشرك و ستارهپرست و بعضى ديگر آنها را مجوس مىدانند صحيح نيست،زيرا آيه ١٧ سورۀ حج،«مشركان»و«مجوس»را در كنار«صابئان»آورده مىگويد:
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هٰادُوا وَ الصّٰابِئِينَ وَ النَّصٰارىٰ وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا...بنابراين صابئان به طور يقين غير از مشركان و مجوسند.
اما اين كه آنها چه كسانى هستند؟بين مفسران و علماى ملل و نحل اقوال گوناگونى وجود دارد و نيز در اين كه مادۀ اصلى اين لغت(صابئين)چيست؟بحث است.
«شهرستانى»در كتاب«ملل و نحل»مىنويسد:«صابئه»از«صبأ»گرفته شده،چون اين طايفه از طريق حق و آيين انبياء منحرف گشتند لذا آنها را«صابئه»مىگويند.
در«مصباح المنير فيومى»آمده:«صبأ»به معنى كسى است كه از دين خارج شده و به دين ديگرى گرويده.
در«فرهنگ دهخدا»پس از تأييد اين كه اين كلمه عبرى است مىگويد:
«صابئين»جمع«صابئ»و مشتق از ريشه عبرى(ص ب ع)به معنى فرورفتن در آب (يعنى تعميدكنندگان)مىباشد كه به هنگام تعريب«ع»آن ساقط شده و«مغتسله»كه از دير زمانى نام محل پيروان اين آيين در خوزستان بوده و هست ترجمۀ جامع و صحيح كلمه«صابى» است.
محققان معاصر و جديد نيز اين كلمه را عبرى مىدانند.
«دائرةالمعارف »فرانسه جلد چهارم صفحه ٢٢ اين واژه را عبرى دانسته و آن را به معنى فروبردن در آب يا تعميد نوشته است.
«ژسينوس»آلمانى مىگويد:اين كلمه هرچند عبرى است،ولى محتمل است از ريشهاى كه به معنى ستاره است مشتق باشد.
نويسنده«كشاف اصطلاح الفنون»مىگويد:«صابئين»فرقهاى هستند كه ملائكه را مىپرستند و«زبور»مىخوانند و به قبله توجه مىكنند.
در كتاب«التنبيه و الاشراف»به نقل«امثال و حكم»صفحه ١٦٦٦ آمده:
«پيش ازآنكه زرتشت آيين مجوس را به«گشتاسب»عرضه كند و او آن را بپذيرد مردم اين ملك بر مذهب«حنفاء»بودند و ايشان صابئانند و آن آيينى هست كه«بوذاسب»آن را به زمان