لازم است)سپس مى‌فرمايد:تصديق همان«اقرار»است(يعنى كافى نيست كه ايمان تنها در منطقه قلب و روح انسان باشد،بلكه با شهامت و قدرت بايد آن را اظهار داشت)سپس اضافه مى‌كند:اقرار همان«انجام وظيفه»است(يعنى اقرار تنها گفتگوى زبانى نيست،بلكه تعهد و قبول مسئوليت است)و در پايان مى‌فرمايد:انجام مسئوليت همان«عمل»است(عمل به فرمان خدا و انجام برنامه‌هاى الهى،زيرا تعهد و مسئوليت چيزى جز عمل نمى‌تواند باشد و آنها كه تنها نيروى خود را در گفتگوها،طرحها،جلسات و انجمنها و مانند آن صرف مى‌كنند و فقط حرف مى‌زنند،نه تعهدى را پذيرفته‌اند و نه مسئوليتى را،چرا كه آنها از روح اسلام آگاهى ندارند!)[*].(ج ٣٤٩/٢-٣٥٠.)

اسلام و ايمان و فرق اين دو(حجرات١٤/.)[**]

طبق آيۀ مورد بحث،تفاوت«اسلام»و«ايمان»در اين است كه«اسلام»شكل ظاهرى قانونى دارد و هركس شهادتين را بر زبان جارى كند در سلك مسلمانان وارد،و احكام اسلام بر او جارى مى‌شود.

ولى ايمان يك امر واقعى و باطنى است و جايگاه آن قلب آدمى است،نه زبان و ظاهر او.

«اسلام»ممكن است انگيزه‌هاى مختلفى داشته باشد،حتى انگيزه‌هاى مادى و منافع شخصى،ولى«ايمان»حتما از انگيزه‌هاى معنوى،از علم و آگاهى،سرچشمه مى‌گيرد.

پيامبر اسلام(ص)در عبارت گويايى مى‌فرمايد:

الاسلام علانيّة و الايمان فى القلب.«اسلام امر آشكارى است،ولى جاى ايمان دل است[١]».

و در حديث ديگرى از امام صادق(ع)مى‌خوانيم:

الاسلام يحقن به الدّم و تؤدّى به الأمانة،و تستحلّ به الفروج و الثّواب على ايمان.

«با اسلام خون انسان محفوظ،و اداى امانت او لازم و ازدواج با او حلال مى‌شود،ولى ثواب

[*]نهج البلاغه،كلمات قصار،شماره ١٢٠.

[**]قٰالَتِ الْأَعْرٰابُ آمَنّٰا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَ لٰكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنٰا وَ لَمّٰا يَدْخُلِ الْإِيمٰانُ فِي قُلُوبِكُمْ...«عربهاى باديه‌نشين گفتند:ايمان آورديم،بگو شما ايمان نياورده‌ايد ولى بگوييد اسلام آورده‌ايم،اما هنوز ايمان وارد قلب شما نشده است!...»حجرات١٤/.

[١] مجمع البيان،ج ١٣٨/٩.