«صفا»و«مروه»نام دو كوه كوچك در مكه است كه امروز براثر توسعۀ مسجد الحرام در ضلع شرقى مسجد در سمتى كه حجر الاسود و مقام حضرت ابراهيم(ع)قرار دارد،مى‌باشد.

اين دو كوه كوچك به فاصلۀ تقريبا ٤٢٠ متر در برابر يكديگر قرار دارد و اكنون اين فاصله به صورت سالن عظيم سرپوشيده‌اى در آمده است كه حجّاج در زير سقف آن به«سعى» مى‌پردازند.

در عصر جاهليت مشركان در بالاى كوه«صفا»بتى نصب كرده بودند به نام«اساف»و بر كوه«مروه»بتى ديگر به نام«نائله»و به هنگام سعى از اين دو كوه بالا مى‌رفتند و آن دو بت را به عنوان تبرك با دست خود مسح مى‌كردند،مسلمانان به همين علت از سعى ميان صفا و مروه كراهت داشتند،آيۀ مورد بحث به آنها اعلام داشت كه«صفا و مروه»از شعائر خداوند است،اگر مردم نادان آنها را آلوده كرده‌اند دليل بر اين نيست كه مسلمانان فريضۀ سعى را ترك كنند.

به هر حال،ارتفاع كوه«صفا»١٥ متر و«مروه»٨ متر است.

دو لفظ«صفا و مروه»گرچه فعلا نام اين دو كوه است(و به اصطلاح علم مى‌باشد)،اما همان‌طور كه در بالا اشاره شد،در لغت،«صفا»به معنى سنگ محكم و صافى است كه با خاك و شن آميخته نباشد و«مروه»به معنى سنگ محكم و خشن است.(ج ٥٣٧/١ تا ٥٣٩.)

صَفْوَان:(بقره٢٦٤/.)[*]

جمع«صفوانة»به معنى«سنگ صاف و سخت»است.آيۀ مورد بحث ناظر به انفاقهاى رياكارانه و توأم با منّت و آزار است كه عمل رياكارانه را به قطعه سنگى كه قشر نازكى از خاك روى آن را پوشانده،تشبيه كرده است،زيرا افراد رياكار،باطن خشن و بى‌ثمر خود را با چهره‌اى از خيرخواهى و نيكوكارى مى‌پوشانند و اعمالى كه هيچ‌گونه ريشه ثابتى در وجود آنها ندارد

[*]يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تُبْطِلُوا صَدَقٰاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذىٰ كَالَّذِي يُنْفِقُ مٰالَهُ رِئٰاءَ النّٰاسِ وَ لاٰ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُكَمَثَلِ صَفْوٰانٍ عَلَيْهِ تُرٰابٌ فَأَصٰابَهُ وٰابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لاٰ يَقْدِرُونَ عَلىٰ شَيْءٍ مِمّٰا كَسَبُوا وَ اللّٰهُ لاٰ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكٰافِرِينَ.«اين كسانى كه ايمان آورده‌ايد بخششهاى خود را با منّت و آزار باطل نسازيد،همانند كسى كه مال خود را براى نشاندادن به مردم انفاق مى‌كند و ايمان به خدا و روز رستاخيز نمى‌آورد،و(كار او)همچون قطعه سنگى است كه برآن (قشر نازكىاز)خاك باشد(و بذرهايى در آن افشانده شود)و باران درشت به آن برسد(و همه خاكها و بذرها را بشويد!)و آن را صاف(وخالى از خاك و بذر)رها كند!آنها از كارى كه انجام داده‌اند چيزى به دست نمى‌آورند و خداوند جمعيت كافران را هدايتنمى‌كند»بقره٢٦٤/.