شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨١ - تَدَّخِرُون (آل عمران٤٩/ )
به هر حال آنچه براى ما از همه محكمتر است ظواهر آيات قرآن است كه بخوبى نشان مىدهد كه ذبيح،«اسماعيل»بوده است،گرچه براى ما تفاوتى نمىكند كه ذبيح اسماعيل باشد يا اسحاق،هر دو فرزند ابراهيم و پيامبر بزرگ خدا بودند،هدف روشن شدن اين ماجراى تاريخى است.(ج ١١٨/١٩ تا ١٢٠.)
ذ ب ذ ب
مُذَبْذَبين:(نساء١٤٣/.)[*]
كلمۀ«مذبذب»اسم مفعول از مادّۀ ذبذب است و در اصل به معنى صداى مخصوصى است كه به هنگام حركت دادن يك شىء آويزان براثر برخورد با امواج هوا به گوش مىرسد و سپس به اشياءِ متحرك و اشخاص سرگردان و متحير و فاقد برنامه،مذبذب گفته شده است و اين يكى از لطيفترين تعبيراتى است كه در قرآن دربارۀ منافقان وارد شده است،آيه مىگويد:
«آنها افراد سرگردان و بىهدف و فاقد برنامه هستند،نه متمايل به اينها هستند و نه به آنها (نه در صف مؤمنان و نه در صف كافران!)...»(مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذٰلِكَ لاٰ إِلىٰ هٰؤُلاٰءِ وَ لاٰ إِلىٰ هٰؤُلاٰءِ)نساء١٤٣/.
آيۀ فوق يك اشارۀ ضمنى به اين مطلب دارد كه چنان نيست كه نتوان منافقان را شناخت بلكه اين تذبذب آنها آميخته با آهنگ مخصوصى است كه با توجه به آن شناخته مىشوند و نيز اين حقيقت را مىتوان از اين تعبير استفاده كرد كه اينها همانند يك جسم معلق و آويزان ذاتاً فاقد جهت حركتند،بلكه اين بادهاست كه آنها را به هر سو حركت مىدهد و به هر سمت بوزد با خود مىبرد! كلمه«مذبذبين»به همين شكل تنها يكبار در قرآن مجيد آمده است.[**](ج ١٧٨/٤.)
ذخر
تَدَّخِرُون:(آل عمران٤٩/.)[***]
از«ادّخار»به معنى«اندوختن»گرفته شده است و در اصل از مادّۀ«ذُخْر»است[ذخر،
[*]مُذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذٰلِكَ لاٰ إِلىٰ هٰؤُلاٰءِ وَ لاٰ إِلىٰ هٰؤُلاٰءِ...نساء١٤٣/.
[**] المعجم الاحصائى،لالفاظ القرآن الكريم.
[***]...وَ أُنَبِّئُكُمْ بِمٰا تَأْكُلُونَ وَ مٰا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ...آل عمران٤٩/.