شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٢٦ - رُوَيْدا (طارق١٧/ )
همچنين در آيۀ ١٥٨ سورۀ بقره به كلمۀ«يريد»بر مىخوريم كه در مقام فلسفۀ تشريع روزه پرداخته و مىگويد:
...يُرِيدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لاٰ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ...«...خداوند راحتى شما را مىخواهد و زحمت شما را نمىخواهد...».
جملۀ فوق اشاره به اين است كه روزه داشتن گرچه در ظاهر يك نوع سختگيرى و محدوديت است،اما سرانجامش راحتى و آسايش انسان مىباشد،هم از نظر معنوى و هم از لحاظ مادى.
اين جمله ممكن است به اين نكته نيز اشاره باشد كه فرمانهاى الهى مانند فرمان حاكمان ستمگر نيست،بلكه در مواردى كه انجام آن مشقت شديد داشته باشد وظيفۀ آسانترى قائل مىشود،لذا حكم روزه را با تمام اهميتى كه دارد از بيماران و مسافران و افراد ناتوان برداشته است.(ج ١٤٨/١ و ٦٢٧.)
رُوَيْدا:(طارق١٧/.)[*]
از مادّۀ«رود»(بر وزن عود)به معنى«رفت و آمد و تلاش براى انجام چيزى توأم با ملايمت»است.
آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«حال كه چنين است كافران را اندكى مهلت ده(تا سزاى اعمالشان را ببينند)»(أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً)طارق١٧/.
واژۀ«رويدا»در جملۀ فوق معنى مصدرى دارد و توأم با«تصغير»است،يعنى«مختصر مهلتى به آنها ده»[١]ضمنا كلمۀ«راودته»كه در آيۀ ٢٣ يوسف آمده،در جايى به كار برده مىشود كه كسى با اصرار آميخته با نرمش و ملايمت چيزى را از كسى بخواهد،اين جمله از مادّۀ«مراوده»در اصل به معنى«جستجوى مرتع و چراگاه»است و مثل معروف:الرّائد لا يكذب قومه«كسى كه دنبال
[*]فَمَهِّلِ الْكٰافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً.طارق١٧/.
١) بنابراين«رويدا»در اين جا مفعول مطلق است و در حقيقت مثل آن است كه گفته شود:امهلهم امهالا قليلا.و اين كه بعضى احتمال دادهاند كه«رويدا»در آيۀ مورد بحث،معنى امر دارد و بنابراين سه امرپىدرپى در آمده است بعيد به نظر مىرسد،البته«رويد»به معنى فعل امر و به صورت اسم فعل آمده،ولى مناسب اين آيه بامنصوب بودن اين كلمه همان است كه مفعول مطلق باشد.(نمونه،ج ٣٧٧/٢٦.)