شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٢ - شاكلة چيست؟(اسراء٨٤/ )
جمعى از كفار قريش مىگفتند:اين قرآن از طرف خدا نازل نشده،بلكه شيطان به محمّد(ص) القا كرده است!اين سخن سبب شده كه عدّهاى در شك و ترديد فروروند ،خداوند با آيۀ فوق به آنها پاسخ گفت.
ممكن است در ابتدا چنين به نظر برسد كه آيه حكايت از اين دارد كه پيامبر(ص)در حقانيت آياتى كه بر او نازل مىشد ترديد داشت و خداوند از طريق فوق ترديد او را زائل كرد.
ولى با توجه به اين كه پيامبر(ص)مسئله وحى را با شهود و مشاهده دريافته بود،چنان كه آيات قرآنى حاكى از همين معنى است،شك و ترديد در اين مورد معنى نداشت،بعلاوه اين تعبير رايج است كه براى تنبيه دور دستان،افراد نزديك را مخاطب مىكنند،اين همان است كه عرب با ضرب المثل معروف:«به تو مىگويم،ولى همسايه تو بشنو»از آن ياد مىكند كه نظير آن را در فارسى نيز داريم و اين گونه سخن در بسيارى از موارد تأثيرش از خطاب صريح،بيشتر است.(ج ٣٨٢/٨-٣٨٣
شكل
شكل:(ص٥٨/.)[*]
به فتح«شين»به معنى«مثل،مانند و شبيه»است.آيۀ مورد بحث به سرنوشت شوم و كيفرهاى گوناگون طاغيان و سركشان مىپردازد،مىگويد:
«اين نوشابۀ حميم و غسّاق است(دو مايع سوزان و تيرهرنگ)كه بايد از آن بچشند و جز اينها كيفرهاى ديگرى همشكل آن دارند»(وَ آخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْوٰاجٌ)ص٥٨/.
واژۀ«ازواج»در آيۀ فوق به معنى«انواع و اقسام»است و اين يك اشارۀ اجمالى به انواع ديگرى از عذاب،همانند عذابهاى گذشته است كه در اين جا به طور سربسته بيان شده است.
(ج ٣٢١/١٩.)
شاكلة چيست؟(اسراء٨٤/.)[**]
در اصل از مادّۀ«شكل»به معنى«مهار كردن حيوان»است و«شكال»به خود مهار
[*]هٰذٰا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَ غَسّٰاقٌوَ آخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْوٰاجٌ.ص٥٧/ و ٥٨.
[**]قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلىٰ شٰاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدىٰ سَبِيلاً.«بگو هركس طبق روش(و خلق و خوى)خود عملمىكند پروردگار شما آنها را كه راهشان نيكوتر است بهتر مىشناسد»اسراء٨٤/.