شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٣ - مسفوح (انعام١٤٥/ )
نيّتها و ارادههاست،نه فقط كارهاى انجام شده.[*](ج ٥٥٠/٢٢.)
س ع ب
مَسْغَبَة:(بلد١٤/.)[**]
از مادّۀ«سغب»(بر وزن غضب)به معنى«گرسنگى»است.
بنابراين«يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ»كه در آيۀ مورد بحث آمده،به معنى«روز گرسنگى»است گرچه هميشه گرسنگان در جوامع بشرى بودهاند،ولى اين تعبير تأكيدى است بر اطعام گرسنگان در ايام قحطى و خشكسالى و مانند آن براى اهميت اين موضوع،و الّا اطعام گرسنگان از افضل اعمال بوده و هست.
در حديثى از پيامبر اكرم(ص)مىخوانيم:
من اشبع جائعا فى يوم سغب ادخله اللّه يوم القيامة من باب من ابواب الجنّة لا يدخلها الّا من فعل مثل ما فعل.
«كسى كه گرسنهاى را در ايام قحطى سير كند خدا او را در قيامت از درى از درهاى بهشت وارد مىسازد كه هيچ شخص ديگرى از آن وارد نمىشود،جز كسى كه عملى همانند عمل او انجام داده باشد»[١].(ج ٣٠/٢٧.)
س ف ح
مسفوح:(انعام١٤٥/.)[***]
اسم مفعول به معنى«ريخته شده»و در اصل از«سفح»به معنى ريزش آب(و ريختن منى) و يا اعمال بيهوده و بىرويه گرفته شده است،مثلا در آيۀ ٢٤ سورۀ نساء مىخوانيم:
...مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسٰافِحِينَ...«...در حالى كه پاكدامن باشيد و از زنا خوددارى كنيد...»
*)دربارۀ مفهوم وسيع«سعى»و مصداقهاى آن در تفسير نمونه بحثهاى زيادى شده است از جمله در مجلدات:٢٢٧/٢؛١٧٩/١٣؛١٣٦/١٤؛١٧/١٨؛١١١/١٩.
[**]أَوْ إِطْعٰامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ.«يا اطعام كردن در روز گرسنگى»بلد١٤/.
[١] مجمع البيان،ج ٤٩٥/١٠.
[***]...أَوْ دَماً مَسْفُوحاً...«...يا خون بيرون ريخته شده...»انعام١٤٥/.