شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٥ - صراط مستقيم چيست؟(حمد٦/ )
ص ر ص ر
صرصر:(فصلت١٦/.)[*]
بر وزن«دفتر»در اصل از مادّۀ«صر»(بر وزن شرّ)به معنى«محكم بستن»است و تكرار آن در واژۀ«صرصر»براى تأكيد است، بههمينجهت كيسهاى كه در آن پول مىگذاردند و در آن را محكم مىبستند«صرّه»(بر وزن طره)مىناميدند،چرا كه درهمها در آن گره مىخوردند و نيز به سرماى شديد و يخبندان«الصّرّ»گفته مىشود،زيرا در سرما نوعى يخ زدن و گره خوردن وجود دارد،سپس به بادهاى شديد و بسيار سرد و يا پرسروصدا و مسموم و كشنده،اطلاق شده است،و شايد تندباد عجيبى كه قوم عاد را در هم كوبيد داراى همۀ اين صفات است[**].(ج ٢٣٨/٢٠،ج ٣٤٨/٢٢.)
ص ر ط
صراط مستقيم چيست؟(حمد٦/.)[***]
«صراط مستقيم»همان آيين خداپرستى و دين حق و پايبند بودن به دستورهاى خداست.
در آيه ١٦١ سورۀ انعام«دين ثابت و پابرجا و آيين توحيدى ابراهيم و نفى هرگونه شرك»به عنوان«صراط مستقيم»معرفى شده است كه اين جنبۀ عقيدتى را مشخص مىكند.
امّا در سورۀ يس آيه ٦١ و ٦٢ به جنبههاى عملى آيين حق اشاره شده كه نفى هرگونه كار شيطانى و عمل انحرافى است.
و در سورۀ آل عمران آيۀ ١٠١ راه رسيدن به«صراط مستقيم»پيوند و ارتباط با خداست.
ذكر اين نكته لازم به نظر مىرسد كه راه مستقيم هميشه يك راه بيشتر نيست،زيرا ميان دو نقطه تنها يك خط مستقيم وجود دارد كه نزديكترين راه را تشكيل مىدهد.
[*]فَأَرْسَلْنٰا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيّٰامٍ نَحِسٰاتٍ...«سرانجام تندباد شديد و هولانگيز و سرد و سخت در روزهايى شومو پرغبار بر آنها(قوم عاد)فرستاديم...»فصلت١٦/.
**) پيرامون واژۀ«صرصر»در جلدهاى ٢٣ و ٢٤ تفسير نمونه،به ترتيب صفحات ٣٨ و ٤٣٨ به معانى مذكور در متن،گفتگو شده است.
[***]اِهْدِنَا الصِّرٰاطَ الْمُسْتَقِيمَ.«ما را به راه راست هدايت فرما»حمد٦/.