شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧ - دابّة الأرض چيست؟(نمل٨٢/ )
آورده و مىگويد:
«هيچ جنبندهاى در زمين و هيچ پرندهاى كه با دو بال خود پرواز مىكند نيست مگر اين كه امتهايى همانند شما هستند...»انعام٣٨/.
به اين ترتيب هريك از انواع حيوانات و پرندگان براى خود امّتى هستند همانند انسانها، اما در اين كه اين همانندى و شباهت در چه جهت است؟در ميان مفسران گفتگوست:
بعضى شباهت آنها را با انسانها از ناحيۀ اسرار شگفتانگيز خلقت آنها دانستهاند،زيرا هر دو نشانههايى از عظمت آفريدگار و خالق را با خود همراه دارند.
و بعضى از جهت نيازمنديهاى مختلف زندگى يا وسايلى را كه با آن احتياجات گوناگون خود را بر طرف مىسازند،مىدانند.
در حالى كه جمعى ديگر معتقدند كه منظور شباهت آنها با انسان از نظر درك و فهم و شعور است،يعنى آنها نيز در عالم خود،داراى علم و شعور و ادراك هستند،خدا را مىشناسند و بهاندازۀ توانايى خود،او را تسبيح و تقديس مىگويند،اگرچه فكر آنها در سطحى پايينتر از فكر و فهم انسانهاست و ذيل آيه-چنان كه آمده است-نظر آخر را تقويت مىكند.[*](ج ٢٢١/٥-٢٢٢.)
دابّة الأرض چيست؟(نمل٨٢/.)[**]
«دابّة»به معنى«جنبنده»و«ارض»به معنى«زمين»است و برخلاف آنچه بعضى مىپندارند«دابّة»تنها به جنبندگان غير انسان اطلاق نمىشود،بلكه مفهوم وسيعى دارد كه انسانها را نيز در بر مىگيرد،چنان كه در آيۀ ٦ سورۀ هود مىخوانيم:
وَ مٰادَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلاّٰ عَلَى اللّٰهِ رِزْقُهٰا...«هيچ جنبندهاى در زمين نيست مگر اين كه روزى او بر خداست...».
و در آيۀ ٦١ سورۀ نحل آمده است:
*)دربارۀ واژۀ«دابّة»مكرر در تفسير نمونه بحث و گفتگو شده است از جمله در جلدهاى مذكور در ذيل:جلد نهم،صفحه ١٦.جلد يازدهم،صفحات ٢٥٥ و ٢٧٩.جلد هيجدهم،صفحه ٣٠٣.جلد بيستم،صفحه ٤٣٧.
[**]وَ إِذٰا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنٰا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النّٰاسَ كٰانُوا بِآيٰاتِنٰا لاٰ يُوقِنُونَ.نمل٨٢/.