وَ لَوْ يُؤٰاخِذُ اللّٰهُ النّٰاسَ بِظُلْمِهِمْ مٰا تَرَكَ عَلَيْهٰا مِنْ دَابَّةٍ...«اگر خداوند مردم را به خاطر ستمهايشان مجازات مى‌كرد،جنبنده‌اى را بر صفحۀ زمين باقى نمى‌گذاشت...».

و در آيۀ ٢٢ سورۀ انفال مى‌خوانيم:

إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لاٰ يَعْقِلُونَ.«بدترين جنبندگان نزد خداوند افراد كر و گنگى هستند كه چيزى نمى‌فهمند».

اما در مورد تطبيق اين كلمه با توجه به آيۀ مورد بحث كه مى‌فرمايد:

«هنگامى كه فرمان عذاب آنها رسد(و در آستانۀ رستاخيز قرار گيرند)جنبنده‌اى را از زمين براى آنها خارج مى‌كنيم كه با آنها تكلم مى‌كند و مى‌گويد:مردم به آيات ما ايمان نمى‌آورند» نمل٨٢/.

و اين كه اين«جنبندۀ زمينى»چيست و كيست؟و برنامه و رسالت او چگونه است؟قرآن به صورت سربسته بيان كرده و گويى مى‌خواسته است به اجمال از آن بگذرد كه گاهى تأثير سخن در آن است كه مطلب هول‌انگيز را در پرده بگويند.

قرآن تنها وصفى كه براى آن ذكر كرده اين است كه اين جنبنده با مردم سخن مى‌گويد و افراد بى‌ايمان را اجمالاً مشخص مى‌كند.

دربارۀ جزئيات«دابّة الاَرض»و صفات و مشخصات دقيقش در روايات اسلامى،در كتب تفسير و حديث شيعه و اهل سنت،مطالب بسيارى وارد شده است و همچنين در سخنان مفسران،بحثهاى زيادى در اين زمينه ديده مى‌شود كه در يك جمع‌بندى مى‌توان آن را در دو تفسير خلاصه كرد:

١)گروهى آن را يك موجود جاندار و جنبندۀ غير عادى از غير جنس انسان با شكلى عجيب دانسته‌اند و براى آن عجايبى نقل كرده‌اند كه شبيه خارق عادات و معجزات انبياء است.

اين جنبنده در آخر زمان ظاهر مى‌شود و از كفر و ايمان سخن مى‌گويد و منافقان را رسوا مى‌سازد و بر آنها علامت مى‌نهد.

٢)جمعى ديگر به پيروى از روايات متعددى كه در اين زمينه وارد شده او را يك انسان مى‌دانند،يك انسان فوق‌العاده،يك انسان متحرك و جنبنده و فعال كه يكى از كارهاى اصلى‌اش جدا ساختن صفوف مسلمانان از منافقان و علامتگذارى آنهاست،حتى از پاره‌اى از روايات استفاده مى‌شود كه عصاى موسى و خاتم سليمان با اوست و مى‌دانيم عصاى موسى، رمز قدرت و اعجاز،و خاتم سليمان،رمز حكومت و سلطۀ الهى است و به اين ترتيب او يك