شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٠٢ - سَبْعين (توبه٨٠/ )
«بهشت،هشت در دارد[١]»در حالى كه آيۀ مورد بحث مىگويد:جهنم هفت در دارد.اين تفاوت اشاره به اين است كه هرچند درهاى ورود به بدبختى و عذاب فراوان باشد،ولى با اين حال درهاى وصول به سعادت و خوشبختى از آن افزونتر است.(ج ٧٧/١١-٧٨.)
سَبْعين:(توبه٨٠/.)[*]
شك نيست كه عدد«سبعين»(هفتاد)در آيۀ مورد بحث براى«تكثير»است نه براى «تعداد»آيۀ دربارۀ منافقان است كه خطاب به پيامبر(ص)مىگويد:
«چه براى آنها استغفار كنى و چه نكنى،(حتى)اگر هفتاد بار براى آنها استغفار كنى هرگز خداوند آنها را نمىآمرزد...»توبه٨٠/.
به عبارت ديگر مفهوم اين آيه،آن است كه هر قدر براى آنها استغفار كنى خداوند آنان را نمىبخشد،درست مانند اين است كه كسى به ديگرى مىگويد:اگر صد بار هم اصرار كنى قبول نخواهم كرد،مفهوم اين سخن آن نيست كه اگر يكصد و يكبار اصرار كنى مىپذيريم،بلكه منظور اين است كه مطلقا نخواهم پذيرفت.
اين گونه تعبير در حقيقت به ما مىفهماند كه عدد«هفتاد»براى تكثير است و كنايه از نفى مطلق توأم با تأكيد مىباشد و لذا در سورۀ منافقان آيه ٦ همين موضوع به عنوان نفى مطلق ذكر شده است،آنجا كه مىفرمايد:
«تفاوت نمىكند چه براى آنها طلب آمرزش كنى يا نكنى خدا آنها را نخواهد بخشيد» روايتى در اين زمينه نقل شده و آن اين كه پيامبر(ص)فرمود:
«اگر مىدانستم كه هرگاه بيش از هفتاد بار براى آنها استغفار كنم خداوند آنان را مىبخشد چنين مىكردم» مفهوم اين سخن اين است كه مىدانم خدا آنها را نمىبخشد و به هر حال مفهوم آيۀ مورد بحث روشن است و هر حديثى برخلاف آن باشد مسلما مخالف با قرآن است و ابدا قابل قبول نيست.(ج ٦٠/٨-٦١.)
١)خصال صدوق،ابواب الثمانيه.
[*]اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاٰ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْسَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ...توبه٨٠/.