شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٢٩ - روم (روم٢/ )
بسيارى از عشاير و آنها كه به شكل سنتى سابق زندگى مىكنند ديده مىشود.(ج ٩٣/١٩، ج ٣٤٥/٢٢.)
ر و م
روم:(روم٢/.)[*]
امپراتورى بزرگى بود كه بر متصرفات وسيعى در آسيا و اروپا و افريقا حكومت داشت و ايتاليا نيز قسمتى از آن محسوب مىشد[**].
مفسران بزرگ همگى اتفاق دارند كه آيات نخستين سورۀ روم بدين سبب نازل شد كه در آن هنگام كه پيامبر(ص)در مكه بود و مؤمنان در اقليت قرار داشتند،جنگى ميان ايرانيان و روميان در گرفت و در اين نبرد ايرانيان پيروز شدند.
مشركان مكه اين را به فال نيك گرفتند و دليل بر حقانيت شرك خود دانستند!و گفتند:
ايرانيان مجوسى هستند و مشرك( دوگانهپرست)اما روميان مسيحىاند و اهل كتاب، همان گونه كه«ايرانيان»بر«روميان»غلبه كردند پيروزى نهايى از آن شرك است و طومار اسلام بزودى پيچيده خواهد شد و ما پيروز مىشويم.
گرچه اين گونه نتيجهگيريها پايهومايهاى نداشت اما در آن جو و محيط براى تبليغ در ميان مردم جاهل خالى از تأثير نبود،لذا اين امر بر مسلمانان گران آمد.
آيات مورد بحث نازل شد و قاطعانه گفت:گرچه ايرانيان در اين نبرد پيروز شدند اما چيزى نمىگذرد كه از روميان شكست خواهند خورد و حتى حدود زمان اين پيشگويى را نيز بيان داشت و گفت اين امر فقط در طول چند سال به وقوع مىپيوندد.
اين پيشگويى قاطع قرآن كه از يكسو نشانۀ اعجاز اين كتاب آسمانى و اتكاء آورندۀ آن به علم بىپايان پروردگار به عالم غيب است،و ازسوىديگر نقطه مقابل تفأل مشركان بود، مسلمانان را طورى دلگرم ساخت كه حتى مىگويند بعضى از آنان با مشركان روى اين مسئله شرطبندى مهمى كردند(آن روز هنوز حكم تحريم اين گونه شرطبنديها نازل نشده بود)[١].
[*]الم،غُلِبَتِ الرُّومُفِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَفِي بِضْعِ سِنِينَ...روم١/ تا ٤.
**) قاموس قرآن،ماده«روم».
[١] اين شأن نزول با تعبيرات مختلف در مجمع البيان،الميزان،نور الثقلين،ابو الفتوح رازى،تفسير فخر رازى،تفسيرآلوسى و تفسير فى ظلال و تفاسير ديگر آمده است.