شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٨٢ - زَيَّنّ١٦٤٨ ا (انعام١٠٨/ )
گفتهاند مادّۀ ثلاثى آن«زال،يزيل»است كه به معنى«جدا شدن»مىباشد نه از مادّۀ«زال، يزول»به معنى«زوال پذيرفتن».
در آيۀ ٢٥ سورۀ فتح[*]به واژۀ«تزيّلوا»بر مىخوريم كه آن نيز از مادّه«زيل»گرفته شده و به معنى«جدا گشتن و متفرق شدن»آمده است،آيه مىفرمايد:
«...اگر مؤمنان و كفار(در مكه)از هم جدا مىشدند كافران را عذاب دردناكى مىكرديم» از روايات متعددى كه از طرق شيعه و اهل سنت ذيل اين آيه نقل شده است استفاده مىشود كه منظور از آن افراد با ايمانى بودند كه در صلب كفار قرار داشتند،خداوند به خاطر آنها اين گروه كفار را مجازات نكرد،از جمله در حديثى از امام صادق(ع)مىخوانيم:«كسى از امام(ع)سؤال كرد:مگر على(ع)در دين خداوند قوى و با قدرت نبود؟امام(ع)فرمود:آرى قوى بود.عرض كرد پس چرا بر اقوامى(از افراد بىايمان و منافق)مسلط شد امّا آنها را از ميان نبرد؟چه چيز مانع بود؟.
فرمود:يك آيه در قرآن مجيد.
سؤال كرد كدام آيه؟ فرمود:اين آيه كه خداوند مىفرمايد:«اگر آنها جدا مىشدند كافران را عذاب دردناكى مىكرديم»فتح٢٥/.(ج ٢٧٢/٨،ج ٩٣/٢٢.)
زىن
زَيَّنّٰا:(انعام١٠٨/.)[**]
از«تزيين»به معنى«آراستن و زينت دادن»است و در اصل از«زين»گرفته شده[زان، يزين،زينا].آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«...ما اين چنين براى هر امّتى عملشان را زينت داديم...»(كَذٰلِكَ زَيَّنّٰا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ)انعام١٠٨/.
آيۀ فوق،زينت دادن اعمال نيك و بد هركس را در نظرش،به خدا نسبت داده است و
[*]...لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذٰاباً أَلِيماً.فتح٢٥/.
[**]...كَذٰلِكَ زَيَّنّٰا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ...انعام١٠٨/.