جهان زده مى‌شود و همگى ناگهان مى‌ميرند،و نيز نام براى وقتى است كه مردم در قيامت برانگيخته مى‌شوند،اين نام ازآن‌جهت براى پايان جهان و وقوع رستاخيز انتخاب شده كه در صيحۀ نخستين كه خداوند در آيۀ:إِنْ كٰانَتْ إِلاّٰ صَيْحَةً وٰاحِدَةً فَإِذٰا هُمْ خٰامِدُونَ[*].

اشاره كرده به طور ناگهانى همگى مى‌ميرند(و در نفحۀ دوم ناگهان همه به پا مى‌خيزند و قيامت بر پا مى‌شود).

«زبيدى»در«تاج العروس»از بعضى نقل مى‌كند كه«ساعة»سه گونه است:

ساعت كبرى:روز رستاخيز و زنده شدن مردم براى حساب.

ساعت وسطى:روز مرگ ناگهانى اهل يك زمان(به مجازاتهاى الهى و عذابهاى استيصال).

و ساعت صغرى:روز مرگ هر انسانى[**].(ج ٣٨٠/١٦-٣٨١.)

ساعة الْعُسرة:(توبه١١٧/.)[***]

«آيۀ مورد بحث،ناظر به رحمت الهى دربارۀ پيامبر(ص)و كسانى است كه به پيروى از او در سخت‌ترين شرايط زمانى در«جنگ تبوك»شركت كردند و به همين مناسبت از اين جنگ به «ساعة العُسرة»ياد شده است».

«ساعت»از نظر لغت به معنى بخشى از زمان است،خواه كوتاه باشد يا طولانى،البته به زمانهاى خيلى طولانى،ساعت گفته نمى‌شود،و«عسرت»به معنى مشقت و سختى است.

تاريخ اسلام نشان مى‌دهد كه مسلمانان هيچ‌گاه به‌اندازۀ جريان تبوك در فشار و زحمت نبودند.

زيرا از طرفى حركت به‌سوى تبوك در موقع شدت گرماى تابستان بود.

و ازسوى‌ديگر خشكسالى،مردم را به ستوه در آورده بود.

و از سوى سوم فصلى بود كه مى‌بايست مردم همان مقدار محصولى كه بر درختان بود

[*]«فقط يك صيحۀ آسمانى بود!ناگهان همگى خاموش شدند!!»يس٢٩/.

**) تفسير نمونه،در جلدهاى مشروح ذيل،پيرامون واژه«ساعة»به تناسب آيات قرآنى بحثهاى جالبى كرده است،براى كسب اطلاع بيشتر مى‌توانيد به آنها رجوع كنيد:ج ٢٠٥/٥-ج ٩٣/١٠-ج ١٤٧/١٤-ج ٤٨٢/١٦،٤٨٣-ج ٩٥/١٨(دراين جا از مخفى ماندن تاريخ و موعد قيامت صحبت شده)-ج ١٠٩/٢١.

[***]لَقَدْ تٰابَ اللّٰهُ عَلَى النَّبِيِّ وَ الْمُهٰاجِرِينَ وَ الْأَنْصٰارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سٰاعَةِ الْعُسْرَةِ...«خداوند رحمت خود را شامل حال پيامبرو(همچنين)مهاجران و انصار كه در زمان عسرت و شدت(در جنگ تبوك)از او پيروى كردند،نمود...»توبه١١٧/.