شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٩ - سَفي١٦٢٢ نَة (عنكبوت١٥/ )
سفل
سافِل:(هود٨٢/.)[*]
به معنى«پايين و زيرين»است از ماده«سفل و سفال»گرفته شده،جمع آن«سافلون»و افعل تفضيل آن«اسفل»و جمع آن«اسفلين»است.[**]
آيۀ مورد بحث در مورد فرارسيدن لحظۀ عذاب قوم لوط است كه به انتظار لوط پيامبر پايان داد مىفرمايد:
«هنگامى كه فرمان ما فرارسيد آن سرزمين را زير و رو كرديم و بارانى از سنگ،از گلهاى متحجر متراكم بر روى هم،بر سر آنها فروريختيم »هود٨٢/.
جملۀ:جَعَلْنٰا عٰالِيَهٰا سٰافِلَهٰادر آيۀ مورد بحث به اين معناست كه«بالاى آن را پايين آن گردانيديم،يعنى زير و رو كرديم».
زير و رو چرا؟عذاب بايد تناسبى با نحوۀ گناه داشته باشد از آنجا كه اين قوم در طريق انحراف جنسى همه چيز را دگرگون ساختند،خداوند نيز شهرهاى آنها را زير و رو كرد و از آنجا كه-طبق روايات-بارانى از سخنان ركيك به طور مداوم بر هم مىريختند،خداوند هم بارانى از سنگ بر سر آنان فروريخت .
در آيۀ ٥ سورۀ تين دربارۀ انسان مىخوانيم:
ثُمَّ رَدَدْنٰاهُ أَسْفَلَ سٰافِلِينَ.«سپس او را به پايينترين مرحله بازگردانيديم » همين انسان با تمام اين امتيازات اگر از مسير حق منحرف شود چنان سقوط مىكند كه به «اسفل السافلين»كشيده مىشود.(ج ١٨٩/٩ و ١٩١،ج ١٤٤/٢٧.)
سفن
سَفيٖنَة:(عنكبوت١٥/.)[***]
به معنى«كشتى»است و به طورى كه«راغب»در مفردات مىگويد در اصل از«سفن»به
[*]فَلَمّٰا جٰاءَ أَمْرُنٰا جَعَلْنٰا عٰالِيَهٰا سٰافِلَهٰا وَ أَمْطَرْنٰا عَلَيْهٰا حِجٰارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ.هود٨٢/.
[**]...لِيَكُونٰا مِنَ الْأَسْفَلِينَ.«...تا از پستترين مردم باشند»فصلت٢٩/.
[***]فَأَنْجَيْنٰاهُ وَ أَصْحٰابَ السَّفِينَةِ وَ جَعَلْنٰاهٰا آيَةً لِلْعٰالَمِينَ.«ما او(نوح)و اصحاب كشتى را رهايى بخشيديم و آن را آيتىبر جهانيان قرار داديم»عنكبوت١٥/.